مقدمه
باقر رحيمي
مي توان پراگماتيسم رايك عنوان كلي براي فلسفه
ديويي دانست هرچند جنبه هاي مهم ديگري نيز درحوزه انديشه وي وجود دارد . پيش
ازديويي ازبنيانگذاران عمل گرايي بايد ازچارلز پرس و ويليام جيمز نام برد. اما
غيراز اشخاص به وجود آورند ه اينمكتب علت ريشه اي زايش آن مربو به شرايط زيستي ،
محيطي وانساني آمريكا مي باشد . مردمي كه ازسرزمين هاي اروپايي رهسپارآمريكاشدند
دراين سرزمين بامسائلي جديد روبرو بودند ، جايي كه براي آنها ناشناخته بود ولذا
هربارمي بايست بامشكل ومسئله اي تازه دست وپنجه نرم كنند با بوميان آن قاره
سازگاري پيداكرده ودر درون نيز باهم كنار بيايند واين به نوعي تجربه دموكراسي ،
ليبراليسم وبلوراليسم بود.
زندگينامه :
گذري برزندگينامه جان ديويي رااززبان گوتك (
1380 ترجمه محمد جعفر پاك سرشت ) بيان مي كنيم . ديويي درسال 1859 درشهر برلينگنون
درايالت ورمونت آمريكا ديده به جهان گشود . پدرش بازرگاني محلي وخانواده اودرزندگي
اجتماعي وسياسي اواخر قرن هيجدهم جامعه ورمونت كه روح وداد دموكراتيك برآن حكومت
مي كرد. فعال بودند ( طبقه متوسط به بيان كاردان ) فلسفه اجتماعي ديويي براهميت
جامعه رود در رو كه درآن مردم درمسائل وعلاقه مشترك سهيمند تاكيد مي نهاد. ديويي
وارد دانشگاه ورمونت شد ودرجه ليسانس راازآنجا گرفت .سپس درمدارس اويل سيتي
پنسيلو انيا وبعد ازآن دنواحي روستايي
ورمونت به تدريس پرداخت . ديويي تحصيلات دوره دكترايش رادردانشگاه جانزها يكلينز
ادامه داد كه موسسه اي ويژه تحصيلات تكميلي مبتنني برالگوي پژوهشي آالمان بود. وي
دردوره تحصيلات تكميلي اش دجانزها كلينزايدئاليسم هگلي استاد خويش جور ج سيلو ستر
موريس راپذيرفت ولي بعداٌ بااتخاذ عملگرايي آن راترك گفت اگرچه ديويي مابعد
الطبيعه ايدئاليستي رارها ساخت . كشش اوبه سوي مضمون هگلي ( جامعه بزرگ ادامه يافت
( هم چنين ديويي ازماركس وداروين متاثر بوده است )
سالهايي كه ديويي
از1894 تا 1904 درشيكاگو گذراند براي رشد تفكرفلسفي وآزمايش هاي ترتبيتي اودرمدرسه
نمونه دانشگاه شيكاگو داراي اهميتي ويژه اي بود . مصاحبت ديويي باجورج هربرت ميد
كه يكي ازهمكاران گروه آموزشي وي بودومشاركت اودرهال هاوس جين آوامز وي رادرشكل
بخشي عملگرايي نوظهور ش ياري مي داد. برخي ازايده هاي ميد كه ديويي نيز درآنها
سهيم بود عبارتند از : 1- دموكراسي به عنوان يك آرمان مستلزم جامعه اي تربيت يافته
است تاوظايف ومسئوليت هاي زندگي سياسي رادريابند 2- اخلاق رادررابطه با رفتارهاي
فردي – سياسي – اجتماعي وتربيتي اعمال كرد
آثار برجسته فلسفي وتربيتي ديويي بسيار زياد
هستند برخي از آنها عبارتند از : مدرسه واجتماع – كودك وبرنامه درسي – چگونه مي
انديشيم ؟ دموكراسي وآموزش وپرورش ، فردگرايي قديم وجديد – هنربه مثابه تجربه –
تجربه وآموزش وپرورش – طبيعت وسلوك انسان وآزادي وفرهنگ