انجمن هاى اسلامى لائي= 03; نشده اند

وحيž= 3; عابدينى

توضيح
از نويسندگا= 06; محترمى كه مقالات آنها به علت كمبود جا در صفحه امروز فشرده = 608; با حذف روبه رو شده پوزش مى خواهيم. همچنين تصري= 81; مى كنيم كه باب اين بحث را در همين ج= 75; مى بنديم و تنها يكبار ديگر براى طرفين حق جوا= 576; قائل مى شوي = 5;.

در هفته هاى اخير در صفحه سياست شرق بحثى بر سر هويت دينى انجمن هاى اسلامى بين چند تن از تحل&#= 1610;لگران و فعالان دانشجويى درگرفته است. حميدرضا جلائى پور، احمد شيرزاد = 608; محمد رضا جلا= 574;ى پور از هويت دينى انجمن هاى اسلامى دفاع كردند و رضا خجسته رحيمى و مهدى شيرزا= 583; نقدهايى را ب= 607; نوشته هاى آنان وارد كردند. در اين ميانه پدر و پسرى (شيرزادها) در پى نقد منصفانه يكديگر و بازخوانى دو تجربه از دو نسل متفاوت د= 585; انجمن هاى اسلامى بودن= 83;. آنچه در اين نوشتار مى آيد بيش ا= 86; هر چيز نكاتى است در مورد نوشته محمدرضا جلائى پور ب= 5; عنوان «پارلمان دانشجويى نه ممكن و نه مطل&#= 1608;ب» كه در نقد مقاله هاى مهدى شيرزاد = 608; رضا خجسته رž= 1;يمى نگاشته بود. محمدرضا جلائى پور دž= 5; اين نوشته در پى بيان دو نكته بوده است. نكته اول نقد و يا تضعيف شكلى مقاله هاى شيرزاد و خجس= 578;ه در برابر مقاله هاى حميدرضا جلا= 74;ى پور و نكته ديگر اينكه ايجاد پارلمان دان= 88;جويى در ايران توس= 591; انجمن هاى اسلامى نه مم= 603;ن است و نه مطلوب. قبل از آنكه به نكته دوم پرداخته شود و استدلال ها = 8; مدعاها مورد بررسى قرارگ= 10;رد بايد ذكر كرد كه به نظر نگارنده، محمدرضا جلائى پور دž= 5; بيان نكته او= 604; در مواردى از دايره اخلاق = 608; نقد همراه با انصاف خارج ش= 583;ه است. محمدرضا جلائى پور دž= 5; جاى جاى مطل= 6; خود مقاله هاى مورد نقد را «از نظر شكلى= 548; ساختارى، اخلاقى و استدلالى، كم مايه و سست بنياد» عنوان مى كنž= 3;. جلائى پور دž= 5; بيش از ده جاى مقاله خود با عباراتى نه چندان منطقى سعى در تخفيف و يا انگ زدن به مقاله ها = 9; مورد نقد برم= 609; آيد. جلائى پور مى نويسد: «عدم انسجام = 608; ارتباط منطق= 09; ميان پاراگراف ها= ;، حواشى زائد و بدون ربط، اشكالات نگارشى و پاره اى استدلال هاى فرعى سست» و يا در جاى ديگر مى نويسد: «ا= 87;تفاده گنجى وار از مفاهيم علمى تخصصى بدون اطلاع از معناى دقيق آنها»و يا «استفاده از مفاهيم علمى (آن هم به اشتباه )» و يا در جاى ديگر مى نويسد: «ضعف مدعيات ديگر شيرزاد در نوشته مذكور بيش از حدى است كه حاجت به پاسخ داشته باشد» = 608; «شيرزاد معناى هيچ يك از اين مفاهي= 605; را به درستى متوجه نشده است» و...استفا&= #1583;ه از اين عبارا= 578; و عباراتى نظير شطحيات= 48; گنجى وار و ادعاى نافهم= 09; طرف مقابل بيشتر به ناسزا و برچسب زنى شبيه است و البته در مقا= 604;ه اى كه اتفاقاً ادعاى علمى بودن مى كند انتظار چنين مطالبى نيست. چرا اجازه قضاوت به خوا= 606;نده داده نمى شوž= 3; كه با خواندن مقاله ها تشž= 2;يص دهد كه كدام «سست بنياد = 8; كم مايه» و ب= 09; انسجام و حاوى اشكالات نگارشى است و كدام يك «متي= 606; و مستدل»؟ چه نيازى به تكرار چندباره چني= 06; قضاوت هايى است؟ اين عبارات جز بلند كردن گر= 583; و خاك و ايجاد ذهنيت منفى براى خوانند= 07; چه نتيجه اى دارد؟جلائى = ;پور در دفاع از مق&#= 1575;له پدر و در جواب شيرزاد مى نويسد: «گذشته از نق= 583; اخلاقى اين جمله با اين ادبيات در پاسخ به چنان مقاله متين و مستدلى از ايشان بايد پرسيد كه چگونه انتقاداتى بدين پايه محترمانه و م= 588;فقانه را تخطئه مى نامد و تخطئه هايى با چنان ادبيات را نقد؟»به نظر مى رسد كه جل= 75;ئى پور به همان ورطه اى افتاده كه در پى نقد آن برآمده است. او در نقد مقاله خجسته رحيمى درحالى كه از تحريف جملات دكتر جلائى پور گله كرده، خو= 583; دست به همين كار مى زند. ا= 608; با حذف كلمه اخراج از جمل= 607; خجسته از قول او به مسئله ردصلاحيت فرزندان شيرزاد، سروش، كديور = 608; رهامى توسط انجمن اسلام= 09; دانشگاه تهران اشاره كرده و مى نويسد: «اصولاً انجمن تهران اين عزيزان ر= 575; ردصلاحيت نكرده  اند و آنها همه برا= 609; عضويت در انجمن هاى دانشكده هاى خود تاييد صلاحيت شده اند»، درحالى كه دوست عزيزم ب= 607; خوبى مستحضر است كه درست است كه آنها ردصلاحيت نشده اند ام= 5; دو تن از آنها رسماً اخراج (لغو عضويت) و دو تن ديگر به طور غيررسمى اخراج شده   = اند (براى نمونه مصاحبه روح الله رهامى در هنگام استعف= 75; از شوراى مركزى تهران). حذف كلمه اخراج تحريف= 09; محسوب مى شوž= 3; كه كار نقد را &= #1576;راى جلائى پور آسان مى سازد.اما فارغ از ايراداتى كه به «نقد منصفانه» او وارد است، جلائى پور دž= 5; مقاله خود سع= 609; دارد با دفاع از هويت دينى انجمن هاى اسلامى، پارلمان شدن = 575;ين انجمن ها را نه ممكن و نه مطلوب اعلام كند. جلائى پ= 08;ر در اثبات مدعاى خود ۶ استدلال ارا= 74;ه مى دهد كه نگارنده نقدهايى به ه= 585; كدام وارد مى داند كه ب= 07; ترتيب خواهدآمد:
۱- جلائى پور با ذكر اين كه «نفس فعاليت در قالب انجمن ها و تحكيم مصونيتى ايجاد نمى كند و لا= 74;يك ها چه در خارج انجمن اسلام= 09; و چه در انجمن چمدان مجالى براى فعاليت ندارند»، اجازه فعالي= 78; انجمن هاى اسلامى و تحكيم را (بر خلاف تشكل ه= 5;ى لائيك) به واسطه هويت دينى شان مى شمارد. به نظر مى رسد ك= 07; هر دوى اين گزاره ها غلŸ= 1; است. چرا كه اتفاقاً در شرايط خاص كنونى فعالي= 78; در انجمن ها = 08; تحكيم براى فعالان مصونيت ايجا= 83; مى كند و در بسيارى از موارد مشاهد= 07; شده كه برخورد ها ب= 5; فعالان دانشجويى كه بدون عنوان قانونى فعاليت كرده اند بسيار سنگين&nbs= p;تر از برخورد ه= 5; با فعالان انجمنى بوده = 608; اين اتفاقاً بيش از آنكه به دليل اسلامى بودن = 575;ين تشكل باشد به دليل فراگير بودن و پشتوانه دار بودن اين تشك= 604; است. در رد اين مدعا كه صرف م&#= 1584;هبى بودن موجب مصونيت و اجازه فعالي= 78; مى شود مى توان به جريان هاى مذهبى مخالف= 09; چون فرقه دراويش گنابادى اشاره كرد كه با وجود مذهب= 609; بودن شاهد فشارها و برخوردهاى سنگين بوده = 5;ند. در جريان اخراج دو دانشجو (امينى زاده و پوراسماعيل = 9;) در سال گذشته كه يكى از فعالان انجم= 06; بوده و ديگرى اتفاقاً از همين فعالان مذهبى مخالف بوده، فعال انجمنى مورد حمايت دانشجويان و رسانه ها قرار مى گيرž= 3; و فعال مذهبى مخالف بدون كوچكترين حمايتى اخرا= 80; مى شود. پس به نظر مى رسد، فعالان انجمنى بالن= 87;به از مصونيت برخوردارند = 08; اين مصونيت بيش از هرچيز ناشى از فراگيرى و حمايت بدنه دانشجويى بوده است.
۲-خرد جمعى انديشمندان = 08; سابقون و فعالان انجم= 06; هاى اسلامى دومي= 06; استدلالى اس= 78; كه محمدرضا جلائى پور دž= 5; دفاع از هويت دينى انجمن هاى اسلامى ذكر مى كند. وى مى نويسد: «آقايان شير= 86;اد، خجسته و دوستان تحكيمى قطعا= 11; واقفند كه قاطبه بنيانگذارا = 6; انجمن هاى اž= 7;لامى، اصلاح طلبان= ;، روشنفكران دينى و نيروه= 575;ى پخته سياسى ا= 586; هويت دينى انجمن هاى اسلامى دفاع مى كنند، از تمامى سران نهضت آزادى، مشاركت، مجاهدين انقلاب، كارگزاران و ديگر احزاب اصلاح طلب گرفته تا چهره هايى همچون آقايا= 06; خاتمى، سحابى، يزدى= 48; توسلى، ميثم= 09;، پيمان، منتظ= 85;ى، سروش، كديور= 48; حجاريان، علوى تبار، اباذرى و...» شايد دوستان تحكيمى «قطعاً» واق= 01; به نظر اين چنينى اين سروران باشند ولى نگ= 575;رنده در چنين مدعايى شك جد= 609; داشته و اخلاقاً درس= 78; نيست كه مطلب= 609; بدون نقل قو = 4; و استناد ذكر شود و جاى آن بود كه سندى براى اين مدع= 575; ذكر مى شد. نتيجه منطقى اين جمله اين است كه فقط ني&#= 1585;وهاى سياسى ناپخت= 07; و خام از پارلمان دان= 88;جويى دفاع مى كننž= 3;!
۳ - جلائى پور به عنوان سومين دليل د= 585; دفاع از هويت دينى انجمن هاى اسلامى بيان مى كند كه «ا= 10;جاد پارلمان دانشجويى در ايران توسط انجمن هاى اسلامى نه ممكن است و نه مطلوب.» جلائى پور ب= 5; بيان اينكه «اقامه دليل براى ممكن و مطلوب نبودن پارلمان دان= 88;جويى در ايران، گرچه به غايت ساده است، مج= 575;ل ديگرى مى طلبد»، اž= 6; بيان هر دليل= 609; براى اين مدع= 575; خوددارى مى كند و اين البته بسيار عجيب است چرا كه اتفاقاً همه دعوا بر سر همين گزار= 607; است. برخلاف ادعاى جلائى پور، نگارنده معتقد است به دليل فضاى خا= 589; كنونى حاكم ب= 585; جامعه و دانشگاه هاى ايران، شكل گيرى پارلمان دانشجويى حت= 09; توسط انجمن هاى اسلامى هم مط= 604;وب و هم ممكن تر از آن چيزى است كه جلائى پور آ = 6; را حفظ هويت دينى مى نامž= 3;. در واقع مهمترين سئوالى كه جلائى پورها و دكتر شيرزا= 583; بايد پاسخ دهند اين است كه حفظ هويت دينى انجمن هاى اسلامى چگون= 07; ممكن است؟ حت= 609; اگر انجمن هاى اž= 7;لامى بخواهند كه هويت دينى خو= 583; را آنچنان كه جلائى پور بيان مى دارž= 3; حفظ كنند ممك= 606; نيست، چرا كه در فضايى كه به واسطه نبو= 583; تشكل هاى سياسى با هوي= 578; غيرمذهبى، انجمن هاى اسلامى تنها تشكل سياسى مخالف محسوب مى شوند، هم = 7; فعالان دانشجويى اع= 05; از مذهبى و غيرمذهبى به اين تشكل روى مى آورند. آنگاه چگونه بايد مانع از ورود غيرمذهبى ها شد؟ آيا اساساً امكا= 06; عملى چنين تمايزگذارى = ;هايى با وجود تنوع قرائت هاى دينى شديداً متفاوت و فضا= 609; سرشار از ابه= 575;م دينى كنونى و نفاق نهادين= 07; شده در رفتار= 607;ا ممكن است؟ چه كسى و براساس كدام معيار و ملاك مى تواند مسلمان را از نامسلمان و مذهبى واقعى را از غيرمذهبى تشخيص بدهد؟ اتفاقاً سئو= 75;لى كه جلائى پوž= 5; از پرداختن ب= 607; آن خوددارى كرده اين است كه به لحاظ عملى ساز و كار تشخيص مسلمان از نامسلمان چگونه است؟ آيا جز با نظا&#= 1585;ت سليقه اى، استصوابى و تجسس در زندگ= 609; شخصى و حريم خصوصى افراد اين ممكن است= 567; قضيه اين است كه در اكثر موارد افراد= 09; كه كانديداى انجمن مى شوند فرم عضويت انجمن پر مى كنند و خود را پايبن= 583; به احكام اسلام معرفى مى كنند. آنگاه سئوال اصلى اين است كه احكام اسلامى چيست= 67; مسلمان كيست = 608; نامسلمان كيست؟ محمدر= 90;ا جلائى پور دž= 5; مطلب خود در اثبات مذهبى بودن مردم نوشته است كه در جامعه ما ۹۹ درصد مردم به خدا باور دارند. اگر ملاك مذهبى بودن چنين باشد، مى توان ادع= 5; كرد ۱۰۰درصد فعالان انجم= 06; هاى اسلامى به خد= 575; باور دارند، پس مذهبى هستند. مسئله اين است كه ايمان و دين ورزى امž= 5;ى ذهنى و درونى است و ملاك هاى عينى چندان ت= 593;يين كننده نيستند. آيا قضاوت براسا= 87; ظاهر افراد مى تواند ملاك قرار گيرد؟ اگر با كاروان عمره دانشجويى همراه شويد، خواهيد ديد افرادى كه شم= 575; آنها را بر اساس ظاهر لائيك مى پنž= 3;اشتيد چنان رفتارهاى دينى و معنوى دارند كه شما در قضاوت خود تجديدنظر مى كنيد.نمى = ;توان كسى را كه با اذعان به مسلمانى خود اساسنامه ان= 80;من اسلامى را مى پذيرد و فرم عضويت انجمن را پر مى كند، نامسلمان ناميد و از ورود او به انجمن خوددارى كرد. مشكل دقيقاً در عملياتى ش= 583;ن نظر آقايان جلائى پور است. نكته مهم اين است كه ما در جامعه و دانشگاهى زندگى مى كنيم كه ه= 10;چ چيز شفاف و در سر جاى خود قرار ندارد. جلائى پور دž= 5; ادامه اين استدلال خود مى نويسد: «د= 85; دانشگاه هاى كشورهاى توسعه يافته= 48; تشكل هاى هويت مند متعددى در دانشگاه ها فعاليت دارن= 83; كه هيچ يك فراگير نيستند.» به ن&#= 1592;ر مى رسد كه هم= 07; تفاوت ديدگاهى محمدرضا جلا= 74;ى پور با مهدى شيرزاد و ديگ= 585; فعالان دانش= 80;ويى را از اين جمله بتوان بازشناخت. به نظر مى رسد تحصيل يك ساله محمدرضا جلائى پور دž= 5; دانشگاه هاى اروپايى و دو= 585; شدن او از فضاى عينى دا= 606;شگاه هاى ايران و وضعي= 578; انجمن هاى اسلامى، تغيير جدى در نگاه او ايجا= 583; كرده باشد. جلائى پور فراموش كرده است كه نسخه اى كه ا= 08; تجويز مى كنž= 3; در «دانشگاه ها= ;ى كشورهاى توسعه يافته= ;» ممكن است نه در فضاى كنون= 609; حاكم بر دانشگاه هاى ايران. و البته اگر ممكن باشد به واسطه شيوه  = 7;ايى است كه مطلوب نيست. به نظر مى رسد بهتر¡= 0;ن نمونه عملى نسخه تجويزى جلائى پور انجمن اسلام= 09; طيف سنتى دانشگاه تهران باشد. انجمنى كه به خاطر آنچه كه جلوگيرى از ورود سكولار&nbs= p;ها و جاده صاف كن هاى سكولار ها مى نامد، مجبور به لغو عضويت تعداد زيادى از مذهبى ها، تعليق انجمن هايى با بيش از صد عضو و برگزار= 609; انتخابات ها= ;يى با كمترين تعداد ممكن (۱&#= 1782; نفر در دانشكده علو= 05; اجتماعى با بيش از هزار دانشجو و سابقه انتخابات ها= ;ى چند صدنفره) م&#= 1609; شود.جلائى &= #1662;ور در حالى كه هيچ دليلى در ممكن و مطلوب نبودن پارلمان دانشجويى ارائه نداده است، مى نويسد: «اگر بپذيري= 05; پارلمان دان= 88;جويى براى انجمن هاى اسلامى گزين= 07; ممكن و مطلوب= 609; نيست چاره ا = 9; نمى ماند جز رفتن به سمت ت&#= 1588;كلى با هويتى مشخ= 589; در كنار تشكل هاى ديگر» و البت= 607; همه اختلاف پذيرش همين نكته است.
۴- جلائى پور اين نكته را كه «تحكيم در حال حاضر امكان حضور موثرى در دانشگاه ها ندارد» دليل= 09; براى دفاع از هويت دينى انجمن هاى اسلامى ذكر مى كند كه چندان استدلال دقيقى به نظر نمى رسد. چرا كه بحث بر سر امكان يا عدم امكان حضور تحكيم در دانشگاه ها نيست بلكه بح= 579; بر سر انجمن هاى اسلامى است ك= 607; در دانشگاه هاى خود امكان حضور دارند و اتفاقاً بسيار موثرن= 83; و البته تحكيم چيزى نيست جز افراد منتخب همان انجمن  = 7;ا. محمدرضا جلائى پور ب= 5; مقايسه نسبت انجمن هاى اسلامى و دانشجويان غيرمذهبى با اصلاح طلبان مسلمان و دگرانديشان سياسى مى نو¡= 0;سد: «سران نهضت آزادى و نيروهاى مسلمان و دگر= 575;نديشان سياسى و نيروهاى ملى - مذهبى اين نك= 578;ه را دريافته اند كه حضور اصلاح طلبان مسلمانى همچون خاتمى= 48; مشاركتى ها = 8; كارگزارانى = ;ها در عرصه سياس= 609; به نفع احزاب= 609; همچون نهضت آ= 586;ادى و دگرانديشا= 06; است و از حضور آنان در عرصه سياسى و حاكميت حماي= 78; مى كنند و دريافته اند اگر آنها جذب مشاركت شوند= 48; امكان فعالي= 78; سياسى را از مشاركت هم مى گيرند و د= 85; نتيجه، از اي= 606;كه حزبى قانونى از حقوقشان دفاع كند محروم مى شو = 6;د.» اين استدلال در بهترين حالت توصيه = 5;ى سياسى به دانشجويان غيرمسلمان محسوب مى شوž= 3; تا دليلى در دفاع از هويت دينى انجمن  = 7;اى اسلامى. هرچن= 583; در اين گزاره آنقدر نكات ا= 579;بات نشده پيش فرŸ= 0; گرفته شده كه قبول آن براى &#= 1606;گارنده دشوار است. بر خلاف انجمن ها كه امكانات تعيين كننده= ; اى در دانشگاه ها دارند به نظر نمى رسد كه حزب مشاركت ا= 586; امكانات ويژه اى برخوردار باشد كه نيروهاى ملى - مذهبى و نهضت آزادى بخواهند به آ= 606; وارد شوند. اما سئوال اص= 604;ى اين است كه اگر روزى اين نيروها با پذيرش اساسنامه مشاركت (به حقيقت يا به كذب) خواهان و&#= 1585;ود به مشاركت باشند، اصلاح طلبان چگونه مانع ورود آنها خواهند شد؟ و از سوى ديگر ا&#= 1711;ر مشاركت دارا= 09; امكانات ويژه اى بود آيا اين اخلاقى بود ك= 607; مشاركت اين امكانات را فقط خود استفاده كرد= 07; و گروه هاى فاقد آن را در آن شريك نكند و البته اينك= 607; اصلاح طلبان در ۸ سال حضور خود در قدرت كدام دفاع موثر از اين احزاب انجام دادند سئوالاتى اس= 78; كه بايد پاسخ داده شوند. اما شايد سئوال مهم تž= 5; از اصلاح طل= 6;ان اين باشد كه «توبه فرماي= ;ان چرا خود توبه كمتر مى كنند؟» آيا آنها خود از هويت دينى&nb= sp;شان غفلت نكرده ا  ند كه به انتقاد از دانشجويا= 06; در اين مورد دست مى زنند ؟چقدر خود در سال هاى اخيž= 5; در فعاليت ها، سخنرانى ها = 8; تبليغات انتخاباتى ش= ;ان بر هويت دينى خود تاكيد كرده اند كه اين گونه بر دانشجويان خرده مى گيرند؟

• دفا= 593; از هويت دينى دموكراتيك

واقعيت اين است كه امروز نه انجمن هاى اسلامى لائي= 03; شده اند و نه هويت دينى خو= 583; را موجب سراف= 603;ندگى مى دانند. آنها امروز هويت دينى خو= 583; را با هويتى دموكراتيك تلفيق كرده و دست به تجربه&nb= sp;اى تازه مى زننž= 3;. همچنين انجمن هاى اسلامى امرو= 86; آنقدر پختگى دارند كه دوباره تجرب= 07; تلخ تغيير ايدئولوژى دهه ۵۰ را تكرار نكنند. پس بهتر است كسانى كه بيرون گود نشسته اند نيز براى خرد جمعى فعالان انجمن هاى اسلامى احتر= 75;م قائل شوند و اينگونه نباشد كه صرفاً در ذهن و فارغ از واقعيت هاى عينى امروز جامعه و دانش= 711;اه به تحليل بپردازند كه اگر چنين باش= 583; چيزى نخواهن= 83; بود جز تحليلگران فضايى.

*عضو شوراى مركزى انجمن اسلام= 09; دانشجويان د= 05;وكراسى خوا= 607; دانشگاه تهران