روحانیت
و روسیه و تکمیل نیروگاه اتمی بوشهر
هادي هاديزاده برگرفته شده از سایت میزان نیوز
در سایت خبری ایسنا آمده بود که:
"شركت روسي اتم استروي اكسپرت اعلام كرد مقامات روسي و ايراني روز چهارشنبه (سوم مرداد 1386) مذاكراتي را با هدف
«نجات پروژه به تاخير افتاده نيروگاه هستهاي بوشهر از يك بحران!» انجام دادند.
به
گزارش خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، خبرگزاري فرانسه با اشاره به اين مطلب به
نقل از سخنگوي شركت پيمانكار
اتم استروي اكسپرت افزود: ما اكنون در يك موقعيت بحراني قرار داريم و مرحله كنوني گفتوگوها با هدف يافتن راه خروج از آن انجام ميگيرد.
وي
مدعي شد: احتمال زيادي وجود دارد كه اين نيروگاه
تا اواخر 2008 به علت عدم پرداختها از سوي ايران راه اندازي نشود. بديهي است كه ايران اعتماد پيمانكاران ما را با عدم پرداختها از بين برده است.
اين
خبرگزاري پيشتر به نقل از ديپلماتهاي وين گزارش
داده بود كه جواد وعيدي و محمد سعيدي از مذاكره كنندگان هستهاي ايران عصر سهشنبه اتريش را به قصد روسيه ترك كردند تا گفتوگوهايي با هدف متقاعد
كردن روسها به تكميل كردن پروژه بوشهر انجام
دهند.
اين
گزارش به نقل از سخنگوی شرکت یاد شده مدعي شد: پرداخت ها در حال حاضر انجام مي شود اما نه به ميزاني كه ما به آن نياز داريم اين بر
موقعيت
مالي پيمانكاران ما تاثير گذاشته است.
ديپلمات
هاي وين گفته بودند وعيدي، معاون شوراي عالي
امنيت ملي ايران و سعيدي، معاون سازمان انرژي اتمي ايران در روسيه از مقامات اين كشور درخواست خواهند كرد با تحريم هاي جديد عليه ايران مخالفت كند و
ساخت نيروگاه بوشهر را به پايان برساند.
خبرگزاري
نووستي نيز گزارش داد كه احداث نيروگاه اتمي
بوشهر تا پيش از پاييز سال 2008 به اتمام نخواهد رسيد."
دیدن
این خبر، و یادآوری اینکه نیروگاه بوشهر
زمانی قرار بود حدود سال 1360 آماده ی بهره برداری شود،
ولی بعد ها، به عللی که همه می دانیم، تکمیل آن به
اوایل هزاره ی سوم میلادی موکول گردید، مرا واداشت
که قدری به عقب بازگردیم و چند و چون این همه نابسامانی و
پیمان شکنی را بررسی کنیم:
تکمیل
نیروگاه دو- واحدی بوشهر، که در دهه ی 1970 میلادی
انتظار میرفت در بر گیرنده ی
یک رآکتور ساخت آلمان باشد،
طی یک قرارداد 800 میلیون دلاری به
روسیه واگذار شد، با این شرط که طرح و ساختار نیروگاه از
آلمانی به روسی تغییر یابد، ولی نمای
بیرونی ساختمانها در همان وضع نخستین باقی بماند.
این قرارداد، متعاقب تفاهمنامه ی همکاریهای صلح
آمیز هسته ای بین
دولتهای ایران و روسیه، که در 25 اوت 1992 به امضا رسیده
بود، منعقد گردید.
یک
پرسش اساسی در مورد نیروگاه بوشهر، میزان پیشرفت کار و
درصد تکمیل پروژه و تاریخ تقریبی شروع به کار آن است.
قرارداد اولیه ای که بین روسها و ایرانیان به امضا
رسید زمان تحویل را پیش
از 19 مارس 2004 میلادی (یا پایان سال 1382 خورشیدی)
ذکر می کرد!
بنا
به اخبار موثق، در سالهای نخستین هزاره ی سوم کارهای
ساختمانی واحد شماره ی یک عمدتاً برای نصب رآکتور و
سایر تاسیسات آماده بوده است، اما بر روی واحد شماره دو کار
چندانی صورت نگرفته بوده است.
در
جریان دیدار سران دو کشور روسیه و ایران در مارس 2001 در مسکو، نارضایتی
ایران از تاخیرهای مکرر در تحویل رآکتور شماره یک –
که در اواسط دهه ی 1990 سفارش داده شده بود – مطرح می شود.
در
آوریل 2001 یک خبرگزاری در ایران گزارش می کند که
رآکتور اصلی تکمیل شده و در حال حمل شدن به ایران است! گزارشها
همچنین حاکی از این بودند که تا آن تاریخ 51%
نخستین فازپروژه ی ساختمانی تکمیل بوده است، هر چند که
مشخص نیست پروژه کلاً دارای چند فاز است!
خبرگزاری
روسی اینترفکس در 27 ژوئن 2001 ادعا می کند که، علی رغم
تاخیرهای مکرر مرتبط با بتون ریزیهای اضافی
برای تقویت سازه های آلمانی و همساز کردن آنها با
سیستم روسی، مرکز بوشهر 80% تکمیل است. علاوه بر این، در
اوت 2001 از مقامات روسی و ایرانی نقل قول می شود که
تاسیسات تا پایان سال 2001 تکمیل خواهد بود. اما مجتمع
متالورژی لنیلگراد در همان زمان اعلام می کند که مونتاژ اجزاء
اصلی توربین 1000 مگا واتی در دسامبر 2001 تکمیل خواهد
شد! وضعیت در سایر بخشهای نیروگاه روشن نیست،
زیرا در ماه مه 2001 از مقامات تهران نقل قول شده بود که ممکن است تا 3 سال
دیگر بوشهر وارد مدار نشود!
در
چهارم سپتامبر 2001 بولتن خبرگزاری اینترفکس از معاون وزیر
انرژی اتمی روسیه نقل قول می کند که رآکتور در
حقیقت در ماه نوامبر 2001 به بوشهر فرستاده خواهد شد و اینکه روسها
نصب تجهیزات اصلی را آغاز کرده اند اما، با توجه به اینکه تا
این زمان تنها 55 تا 60 در صد پروژه به اتمام رسیده ه است، به هر حال،
واحد شماره ی یک زودتر از اوائل سال 2004 تکمیل نخواهد شد.
گزارشها
حاکی از این هستند که پوشش قلب، بخش فوقانی رآکتور، و
همچنین بخشهای دیگری از تجهیزات در نوامبر
2001 تحویل ایران شدند.
در
ماه مارس 2002 وزیر انرژی هسته ای روسیه اعلام می
کند که با توجه به امضای کلیه ی عهد نامه های بین
المللی از سوی ایران و پذیرش شفافیتها و
بازرسیهای لازم، رآکتور بوشهر، همانگونه که قرار بوده است!!، تا سال
2005 تکمیل خواهد شد. وی همچنین تصریح می کند که بر
اسا س یک قانون مصوب پارلمان روسیه در سال 2001 ، سوخت مصرف شده در رآکتور باید
برای "باز پردازش" به روسیه بازگردانده شود.
گزارش
دیگری که در 15 فوریه ی 2002 از سوی خبرگزاری
اینترفکس منتشر می شود، از منابع مرتبط با وزارت انرژی هسته
ای روسیه نقل قول می شود که واحد شماره یک نیروگاه
در سپتامبر 2003 "عملیاتی" خواهد شد. در 17 آوریل
همان سال از رئیس کمیسیون مجلس ایران نقل قول می
شود که فاز اول نیروگاه بوشهر در سپتامبر 2002 عملیاتی خواهد
شد!
در
دهم ماه مه 2002، روزنامه ِی واشنگتن تایمز فاش می کند که
موشکهای زمین به هوا و اصلاح شده ی HAWK در اطراف بوشهر مستقر
شده اند. منبع خبری واشنگتن تایمز ظاهراً یک رشته اطلاعات
محرمانه ی به دست آمده از ماهوره های جاسوسی بوده است که به
خارج درز کرده بوده است.
تا
اواسط سال 2002 ، روسیه در بوشهر
دارای یک تیم فنی – حرفه ای تقریباً
600 نفره بود که به ساخت رآکتور 1000 مگاواتی مشغول بودند. در آن زمان،
انتظار می رفت که نصب توربین اصلی رآکتور پیش از ماه اوت
2002 آغاز گردد.
در
25 دسامبر 2002 ایران و روسیه توافقنامه ای را برای سرعت
بخشیدن به تکمیل نیروگاه هسته ای امضا کردند که، بر اساس
آن، روسیه متعهد می شد نیروگاه را تا پایان سال 2003
تکمیل کند!
در
11 مارس 2003 وزیر خارجه ی وفت روسیه، ایوانف، که از
ایران دیدن می کرد در یک کنفرانس خبری اظهار
می دارد که مسکو در چارچوب مقررات آژانس بین المللی انرژی
اتمی به همکاریهای انرژی هسته ای خود با
ایران ادامه خواهد داد. مدیر نیروگاه هسته ای بوشهر در
این روز به روزنامه ی "ایران" می گوید
قرار بر این است که این نیروگاه در نیمه ی اول سال
آینده ی ایرانی وارد مدار شود. وی همچنین
اضافه می کند که ایران و روسیه گفتگوهایی را
برای ساخت واحد دیگر نیروگاه بوشهر آغاز کرده اند. بر اساس گفته
های مدیر نیروگاه، در آن تاریخ قسمت اعظم کارهای
ساختمانی واحد شماره ی یک تکمیل بوده و متخصصان
ایرانی و بیش از 1000 تکنسین روسی مشغول نصب
تجهیزات "جانبی" بوده اند. مدیر نیروگاه
همچنین می افزاید که 750 تکنسین ایرانی که در
روسیه آموزش دیده اند اداره نیروگاه را، که در فاز اول 1000
مگاوات انرژی تولید خواهد کرد، به عهده خواهند گرفت.
پاول
فلگنهاور، تحلیلگر امور دفاعی روس، در مقاله ای که در 5 ژوئن
2003 در روزنامه ی انگلیسی زبان مسکو- تایمز منتشر شد
خاطر نشان می سازد که "در سال گذشته ساخت نیروگاه بوشهر رسماً
به سازمانی وابسته به الیگارشی روسیه سپرده شده و وزارت
انرژی اتمی دیگر در آن نقشی ندارد. ایرانیها
با گشاده دستی تعهدات مالی خود را برای کارهای انجام شده
به صورت نقد می پردازند. اگر آمریکا می خواهد که این
همکاری هسته ای بیدرنگ متوقف شود، باید برای جبران
خسارت با کسانی که واقعاً کنترل امور را در دست دارند وارد مذاکره شود، نه
با مقاماتی که در الیگارشی روسیه دارای
جایگاه بلندی نیستند، از جمله ولادیمیر پوتین." اشاره ی فلگنهاوربه کارتل صنایع
سنگین (OMZ) به سرکردگی Kahka Bendukidze است، که
سخنگوی اصلی لابی الیگارشی موسوم به
اتحادیه ی صنعتگران و کارآفرینان روسیه است. در
سالهای اخیر OMZ سریعاً وارد بازار مهندسی هسته ای شده است. بنا به گزارش
"ایزوستیا" در28 ماه مارس 2003، این کارتل 9 ر19 در صد سهام Atomenergoexport (AEE) و 94ر50 در صد سهام Zarubezhenergoproekt را در اختیار دارد. شرکت Atomstroioexport ،
که زیر- مجموعه ی AEE
است، مشغول ساخت نیروگاه بوشهر است، و OMZ مقاطعه کار فرعی و عمده
ی آن است.
مقامات
ایرانی گفته بودند که انتظار آنها این است که رآکتور در اواخر
2003 یا اوایل 2004 وارد خط شود. در اوایل ژوئن 2003 از
وزیر انرژی هسته ای روسیه نقل قول شد که رآکتور بوشهر نه
آنگونه که قرار بوده است در 2004، بلکه در 2005 گشایش خواهد یافت،
زیرا برخی تجهیزات باید تعویض می شدند. اظهار
نظربعضی ناظران حکایت از این دارد که این تاخیر
شاید عملاً ناشی از تسلیم روسیه در قبال فشار
آمریکا برای حصول اطمینان از اعتماد سازی
ایران و اثبات عدم تصمیم ساخت پنهانی سلاح هسته ای باشد.
راديو بی بی سی (4 مرداد 1386) از قول معاون وزیرخارجه روسیه تأخیر
بیشتر در تکمیل نخستین نیروگاه اتمی ایران و
موکول شدن آن به سال آینده میلادی را تأیید کرد.
این درست یک روز پس از
آن است که پیمانکار روسی سازنده نیروگاه اتمی بوشهر اعلام
کرده بود که به احتمال زیاد، تکمیل این نیروگاه تا اواخر
سال 2008 میلادی انجام نخواهد گرفت اما معاون وزیرخارجه
روسیه زمان مشخصی برای بهره برداری از نیروگاه
بوشهر ذکر نکرده است.
بنا به اظهار نظر بی بی
سی، شرکت اتم استروی اکسپورت
روسیه بیش از ده سال است ساخت نیروگاه اتمی بوشهر را در
جنوب ایران به عهده گرفته و بهره برداری از این نیروگاه
تا به حال چند بار به تأخیر افتاده است.
سرگئی کیسلیاک، معاون
وزیرخارجه روسیه که در حال دیدار رسمی از باکو،
پایتخت جمهوری آذربایجان است، در گفتگو با خبرگزاری
روسی ایتارتاس گفته که کشورش کاملاً خود را متعهد می کند که
نیروگاه اتمی بوشهر را در زمانی "منطقی" به
بهره برداری برساند و آنچه باعث تأخیر در تکمیل نیروگاه
شده، دلائل اقتصادی است نه دلائل سیاسی!
*********************
مرور مسائل مرتبط با تحویل سوخت
نیروگاه بوشهر نیز از وجود یک فیلمنامه ی
کمدی – درام دیگر حکا یت می کند که پرداختن دقیق به
آن در حوصله ی بحث جداگانه ایست.
متاسفانه از
مطالب بالا چنین استنباط می شود که علیرغم سقوط روسیه
ی تزاری و رژیم اتحاد شوروی، هنوز سیاستهای
جبارانه و مکارانه ی دو قرن پیش این همسایه ی
شمالی نسبت به کشور ما در جای
خود باقی است. تاریخ نشان می دهد که روسیه کمتر با ما سر
وفاق و صدق داشته است. کدام مدرک و گزارش از " بد حسابی"
ایران در این معامله ی هسته ای حکایت می کند؟
آیا مقامات ایران ماخوذ به حیا هستند که "پته"
ی روسیه را در این زمینه به روی آب بیندازند؟
آیا واداشتن این همسایه
ی زورگو و زورگیر به انجام تعهداتش، که راه اندازی
نیروگاه بوشهر را برای مردم ایران به سرابی تبدیل
کرده است، "حق مسلم" این ملت مظلوم نیست؟ آیا
این خیمه شب بازیها و گربه رقصانی ها و حق کشی ها
ما را به یاد "ترکمنچای" دیگری نمی
اندازد؟ طنز تاریخ اینکه این هر دو در سایه
سیاستهای تحت نظر " روحانیت " به وقوع می
پیوندد! این یکی مستقیم، و آن
دیگری غیر مستقیم
و در قالب "فتوی" جهاد در مقابل کفر!
دکترای فیزیک اتمی، استاد و عضو هیات علمی دانشگاه