فرا رسیدن
27 رجب یاد آور رخ دادی بزرگ در تارییخ بشریت است که در آن فردی در سرزمین حجاز به
پیامبری مبعوث می گردد تا با ایجاد جنبشی اجتماعی نحوه ی زیستن انسان را در ابعاد
گوناگون متحول سازد .
بعثت روزی است
که در آن انسانی کامل برای ابلاغ پیام الهی به بشریت بر انگیخته می شود تا آنان پس
از شنیدن این پیام و بررسی و تحقیق در آن با آزادی و اختیار نه اجبار و اکراه
چگونه زیستن را از آن بیاموزند .
ره آورد بعثت
ارائه طرحی نو به بشریت برای ایجاد جامعه ای مبتنی بر عرفان ، برابری ، آزادی بود
تا با پی ریزی آن به حیات جامعه اریستو کراسی و اشرافیت که بر سه رکن استحمار ،
استثمار و استبداد استوار بود خاتمه داده شود .
الگوی جامعه منبعث از بعثت چنان طراحی شده
است که با توجه به بلوغ فکری انسان در هر عصری برای هر نسلی قابل پیاده شدن و
پاسخگوی نیاز های مادی و معنوی او خواهد بود .
از آن زمان که
انسان نیاز به زندگی جمعی را در خود احساس نموده و در پاسخ به این ندای درونی
زندگی جمعی را بوجود آورده است ، پس از آن که به تبع زیسن اجتماعی با معضلات و
گرفتاری های متعدد مواجه گشته ،در راستای پیروزی بر این مشکلات پیوسته دو مکتب ،
دو نگرش ، دو طرز تفکراورا به سوی خود فراخوانده است و او نیز به مقتضای تشخیص و
درک خود هرزمان به یکی از این دو راه گرویده است و تجربه پیمودن این دو طریق
نیزدرتاریخ حیاتش به ثبت رسیده تا آیندگان در آن تدبر نمایند و از این تجربه بهره
مند شوند .مکتب های الهی ، مکتب های بشری .
بعثت پیامبر
اسلام که مکمل و خاتمه دهنده رسالت رسولان به دلیل کامل شدن عقل بشرواستفاده از آن
برای بهره برداری از الگوی ارائه شده ی وحیانی در راستای استقرار جامعه ای
فراخورزمان و مکانی که در آن قرار می گیرد.
در این مجال به
ارائه برداشتهایی از ابعاد گوناگون این رخ دادتاریخی پرداخته می شود . این برداشت
ها استنباط آزادی است از آیات 25 سوره حدید ، 164 آل عمران ، 2 جمعه و 157 اعراف .
در این آیات به ابعاد گوناگون بعثت که لازمه زندگی انسانی در تمامی عصر ها برای
تمامی نسل ها می باشد اشاره شده است .
بعثت انبیاء
خصوصاً رسول اکرم دارای ابعادمتعددی از جمله : سیاسی ، اجتماعی ، فرهنگی و اخلاقی
بوده که در آیات مورد اشاره به آن ها اشاره گردیده است .
هر پدیده و
حرکت اجتماعی اهدافی دارد و نیازمند به ابزار ووسایلی می باشد تا با استفاده از آن
ها بتواند به اهدافش برسد.بدیهی است در پیام بوجود آورنده آن حرکت به این اهداف
وابزار اشاره گردیده است . پیام الهی که بر پیامبر نازل
گشته و به صورت مدون و مکتوب در دست رس ما قرارگرفته است یعنی قرآن اهداف بعثت و
وسایلی که برای تحقق آن هدف ها مورد نیاز می باشد در آیات فوف الاشاره بیان نموده
است که به طور فهرست وار به آن ها اشاره می گردد.
در آیه 25 سوره
حدید بعد سیاسی بعثت و ابزار ی که همراه پیامبران برای محقق شدن هدف بعثت ارسال
شده است بیان می گردد .لقد ارسلنا رسولنا بالبینات و انزلنا معهم الکتاب والمیزان
لیقوم الناس بالقسط . این آیه یکی از اهداف بعثت را قیام مردم به قسط یعنی بر
قراری عدالت اجتماعی می داند و وسایل مورد نیاز را برای این منظور ذکر می نماید که
عبارتند از :
بیّنات :دلایل
روشن عقلی ، منطقی ، استدلالی برای شکوفایی فکر و اندیشه انسان به منظور ایحاد یک
انقلاب فکری ، زیرا بدون تحول عمیق فکری که موجد زمینه دگرگونی درمردم باشد به
نحوی که خواهان تغییر اوضاع اجتماعی
خویش باشند در هیچ جامعه ای دگرگونی بوجود نخواهد آمد . مؤید این مدعا این آیه از
قرآن است که می فرماید . انّالاه لا یغیرما بقوم حتی یغیروا ما به انفسهم . خداوند
در اوضاع و احوال هیچ ملتی دگرگونی بوجود نمی آورد مگر اینکه آنان خواهان دگرگونی
دروضعیت خود باشند .
کتاب : منبعی
برای قوانین و ضوابط مورد نیاز جامعه . و وسیله ی ایجاد نهضت اعتقادی اخلاقی .
میزان : وسیله
ای برای تشخیص درستی و نادرستی هر چیزی و حق از باطل و وسیله ایجاد نهضت اقتصادی
اگر آن را به مفهوم ترازو به عنوان سمبل اقتصادی بگیریم .
حدید : وسیله
دفاعی برای مقابله با مخالفین و معارضین ومتعرضین به جامعه نو پای توحیدی و ممانعت
کنندگان از برقراری آن .
هدف ارسال این
وسایل به همراه پیامبران برای اقدام خودجوشانه مردم به منظور برقراری عدالت
اجتماعی که نیاز همیشگی بشریت و گمشده ی او در تمامی قرون و اعصار بوده است بیان
می فرماید که نشان دهنده بعد سیاسی بعثت می باشد
.
در آیات 2 سوره
جمعه و 164 سوره آل عمران به اهداف فرهنگی و اخلاقی و پرورشی بعثت اشاره دارد .
لقد منّ الاه علی المؤمنین اذبعث فیهم رسولاًمن انفسهم یتلواعلیهم آیاته و یزکیهم
و یعلمهم الکتاب و الحکمه ...
هوالذّی بعث فی
الامیین رسولاً منهم یتلوا علیهم آیاته و یزکیهم و یعلمهم الکتاب والحکمه ... در
این دو آیه هدف بعثت پیامبران را تزکیه ، تعلیم کتاب ، تعلیم حکمت ذکر می گردد که
مبین بعداخلاقی و فرهنگی بعثت برای فرد سازی و جمع سازی در جامعه می باشد .به بیان
دیگراگر تعلیم حکمت را به معنی منع به منظوراصلاح آن چنان که تعدادی از مفسرین
معتقدند در نظر بگیریم اصلاح عمیق اجتماعی ره آورد بعثت است .
در آیه 157سوره
اعراف به بعد اجتماعی بعثت در ابعاد مختلف اشاره شده ، در این آیه مسئله امر به
معروف ، نهی از منکر، بیان حرمت و حلیّت اطعام ، برداشتن غل و زنجیرهایی که بر اثر
آداب و رسوم غلط اجتماعی بر دوش
مردم سنگینی نموده و موجب اسارتشان گردیده به وسیله پیامبر مطرح می نماید .
با عنایت به
مطالب مطرح شده می توان به اهمیّت بعثت و تحولی که در ابعاد گوناگون جامعه انسانی
پس از وقوعش بوجود آمد پی برد و با
برداشتی نو از آن با در نظر گرفتن شرایط زمانی و مکانی به نیاز نسل امروز که
برقراری جامعه ای مدنی است پاسخ داد .
ابراهیم فتاحی
آدرس الکتونیکی info@sama-ik.com
84/6/12