دوروی
کرد در شورای امنیت درقبال ایران
مقابله
مذاکره
سرانجام
مهلت غیر الزام آور داده شده به ایران در بیانیه شورای امنیت سازمان ملل متحد به
پایان رسید . باپایان یافتن این مهلت مدیرکل آژانس انرژی اتمی مبادرت به انتشار
گزارش خود مبنی برعدم پاسخ مثبت ایران به در خواست شورای امنیت سازمان ملل نمود .
فرآیندی که
متعاقب انتشار گزارش البرادعی طی می شود عبارت است از تشکیل جلسه نمایندگان سیاسی
کشورهای دائمی عضو شورای امنیت سازمان ملل باضافه آلمان تاپیرامون چگونگی برخورد
با ایران به بحث و تبادل نظر و اتخاذ تصمیم بپردازند، تهیه پیش نویس قطعنامه برای
ارائه به نشست وزرای خارجه عضو شورا ،برگزاری جلسه ی وزرای خارحه کشورهای مذکور
تابا تصویب پیش نویس قطعنامه ی تهیه شده زمینه تشکیل جلسه شورای امنیت را فراهم
نمایندو سرانجام برگزاری نشست اعضای شورا و اخذ تصمیم .
درجلسات
مقدماتی توافقی حاصل نشد . پیش نویس قطعنامه تهیه شده از سوی آمریکا ،آلمان و
فرانسه نیز که بر مبنای بند هفتم منشور ملل متحد تنظیم گردیده بودبه علت اختلاف
نظر اعضای شورا در ارتباط با نحوه ی برخورد با ایران مورد موافقت قرار نگرفت .
س از انتشار
گزارش مدیرکل آژانس، کشورهای چین و روسیه اعلام داشتند که با هرگونه اعمال تحریم
وصدورقطعنامه ای که بر اساس بند هفتم منشور سازمان ملل تهیه گردد مخالفت خواهند
نمود . به این ترتیب در بین کشورهای عضو شورا موضعگیری های متفاوت ومتناقض
بوجودآمد، این تناقض نه تنهادر اظهار نظر نمایندگان کشورهای عضو شورا بلکه در
بیانات مسئولین بعضی از کشورهای مذکور از جمله آمریکا نیز مشاهده گردید .در حالی
که جرج بوش پس از انتشار گزارش البرادعی بر روش دیپلماسی در قبال حل مسئله انرژی
هسته ای ایران تأکید می نمود نماینده او در سازمان ملل سخن از برخورد غیر دیپلماسی
و اعمال تحریم و حتی حمله نظامی به میان آورد .
اکنون این
سؤال مطرح است که با وجود این اختلاف دیدگاه ها و پس از طی فرآیند ی که منجر به
تشکیل جلسه شورای امنیت خواهد شد ، در باره ی ایران چه تصمیمی به مرحله اجرا
گذاشته می شود ؟ آیا اعضای دائم
شورای امنیت در این زمینه به تصمیمی واحد خواهند رسید یا نه ؟
در یک بررسی کلی از اعلام مواضع به عمل
آمده می توان به این نتیجه رسیدکه در حال حاضر دو روی کرد در شورای امنیت در قبال
ایران وجود دارد : مقابله ، مذاکره .
مقابله . این روی کرد متعلق به
آمریکا و متحدان و همسویانش چون آلمان و فرانسه می باشد . جناح حامی آمریکا در
شورای امنیت بر این اعتقاد می باشند که : با توجه به انعطاف ناپذیری ایران وعدم
تمکین این کشور در مقابل خواسته های شورای امنیت باید برخوردی جدی و قاطع به عمل
آید وپیامی واحد به ایران داده شود . برای نیل به این هدف تصویب قطعنامه ای بر
مبنای بند هفتم منشور ملل متحد اجتناب ناپذیر است تا موجب تن دادن ایزان به
درخواست های شورا گردد . این بند اقداماتی تنبیهی از قبیل تجریم های گوناگون تا
حمله ی نظامی برای کشوری که اقداماتش صلح و امنیت جهانی را به خطر می اندازد در
نظر گرفته است. آمریکا و متحدانش در تلاش می باشند که مجوز این اقدامات را از
شورای امنیت اخذ نمایندتا به نیات خود با پوشش قانونی دررابطه با ایران جامه ی عمل
بپوشانند .
مذاکره . چین و روسیه که دو عضو
دارای حق وتودر شورای امنیت می باشند فعلاً بر این اعتقاد هستند که مسئله هسته ای
ایران از طریق دیپلماسی و مذاکره حل شدنی است و با هرگونه اقدام تحریمی و نظامی بر
علیه ایران مخالفت می ورزند و در عین حال از ایران خواسته اند که با آژانس انرژی
اتمی همکاری لازم را به عمل آورد .
تجربه تصویب
قطعنامه علیه عراق در گذشته از جانب شورای امنیت و متعاقب آن حمله نظامی آمریکا
بدون اخذ مجوز از سازمان ملل که به اشغال نظامی این کشور منجر گشت موجب مخالفت چین
و روسیه با تصویب قطعنامه علیه ایران به استناد بند هفتم منشور ملل متحد گردیده
است ، زیرااعتماد به پای بندی آمریکا به الزامات توسل به زور در چارچوب منشور ملل
متحدندارند . اعلام آمریکا مبنی بر این که اگر پیش نویس قطعنامه ی ارائه شده در شورای امنیت تصویب نشود همراه دیگر
متحدانش سازو کار دیگری را خواهد اندیشید بدبینی ها را افزونتر نموده است .از سوی
دیگر در درون هیأت حاکمه آمریکا بر سرنحوه ی برخورد با ایران نیز دو دیدگاه وجود
دارد عده ای بر مذاکره و عده ای دیگر بر توسل به زور اصرار دارند .دبیرکل سازمان
ملل متحد هم از آمریکا خواست تا برسر میز مداکره با ایران به حل مشکل بپردازد .
با عنایت به
مجموعه این موضعگیری ها در جلسه آتی شورای امنیت قطعنامه ای علیه ایران به تصویب
نخواهد رسید . احتمال اینکه در چنین شرایطی مهلتی دیگر به ایران داده شود متصور
است تا زمینه ی تفاهم و وجدت نظر در بین اعضاء شورا برای بر گزیدن شیو ه ای واحد
فراهم گردد . روش در پیش گرفته شده ی چماق و هویج از جانب آمریکا نیز مؤید این
مطلب می باشد .
ابراهیم
فتاحی
16/2/85
آدرس
الکترونیکی :info@sama-ik.com