تاريخ و شناخت اديان
قسمت دوازدهم
اديان خاور نزديك
ايران
مذهب در ايران با آنچه در هند بيان گرديد كاملاً متفاوت و
مغاير است.زيرا روح مذهبي در هند بسيار عميق اما بدبينانه و بيگانه با واقعيت است
اما در ايران روح مذهبي سطحي و عادي اما واقعيت گرا و خوش بينانه است.
قبل از هجوم آريائيها به ايران و اسكان يافتن آنها در اين
سرزمين. در ايران اقوامي بومي زندگي مي كرده اند.در اين كه مذهب اين اقوام چه بوده
است نمي توان به طور قطع چيزي بيان داشت چرا كه قومي منقرض شده اند و در هجوم
آريايي ها نفي و طرد مي شوند.قوم آريايي پس از استقراردر هند و ايران فرهنگ و
تمدني بزرگ و نظامي سياسي و اجتماعي را ايجاد مي نمايند.داراي مذاهبي بوده اند كه
ودايي و بودايي در هند و زردشتي ،مانوي ،مزدكي در ايران از آن جمله مي باشد.
آريايي هاي هند و ايران داراي مذاهب و تمدني مي شوند كه
كاملاً با هم متفاوت و مغاير بوده اند.آريايي هاي در ايران به سه دسته تقسيم مي
شوند.پارتيان در شرق خراسان مادها در آذربايجان تا كردستان و پارسيان در فارس و
مركز و جنوب هر يك سرنوشت حاصي داشته اند.
مهر پرستی
اولين مذهب و ابتدايي ترين دين آريايي ها در ايران مهر
پرستي است.آنچه كه در اوستا آمده است و در كتيبه هاي تاريخي نيز ذكرش است دين عامه
مردم ايران در ان ايام ميترا(مهر پرستي)بوده است.
اساس مهر پرستي بر اين مطلب استوار است كه مهر خداي بزرگ
است و خدايان ديگر كوچكتر از او مي باشند.ميترائيسم بر اساس پرستش آتش و مهر است و
مهر يعني خدايي كه در خورشيد وجود دارد.در ميترائيسم اضالت از آن مغان و روحانيان
و ابسته به مهر پرستي است.
در آئين مهر پرستي اعتقاد بر اين است كه شراب هوم يا هاتوم
كه گياهي خاص و مقدس است آدمي را در حالتي روحاني فرو مي برد و اسرار غيب بر او الهام
مي شود.اعتقادي اين چنين نيز در مذهب و داو مسيحيت نيز وجود دارد.بنابراين اساس و
ريشه هاي تاريخي مذهب مهر پرستي بر سحر و جادو و اعتقاد به پرستش طبيعت و مظاهر
گوناگون آن، تسلط مغان و دست يابي به اسرار غيب با خوردن شراب هوم استوار است.
دين زردشتي
دومين دين مشهور ايران باستان مذهب زردشتي با دوگانه پرستي
است.زرتشت دهقان زاده است به نام اصلي زرواستر كه به سال 660 قبل از ميلاد تولد
يافته است و از تبار آريايي است.گويند او درآذربايجان يا بلخ زيسته است و در
پانزده سالگي از آموزگارش كشتي (كمربند مقدس زردشتيان)گرفته است.
دين زردشت دين يكتا پرستي است و خداي اين دين اهورا مزدا
نام دارد و بر عليه سحر و جادو و قرباني مي شورد.او دين خود را بر چند اصل اساسي
استوار مي دارد.
1-از طرف اهورا مزدا به پيامبري برگزيده شده است و دين او
بهترين و كاملترين اديان است.
2-از ميان تمام ارواح تنها يك روح خوب و نيك را كه اهورا
مزدا مي باشد برگزيده است.
3-اهورا مزدا اراده ي قدسي خود را به وسيله ي روح مقدس و
نيكو به نام سپنتامئين يو به فعل در مي آورند.
4-با آن كه اهورا مزدا در عرش جلال خود هيچ ضد و مانندي
ندارد زردشت اعتقاد دارد كه در برابر هر نيكي يك بدي موجود است.
5-نفس و ضمير آدمي زاد ميدان نزاع و نبرد دائمي بين خير و
شر است.اين خير وشر به خوبي در كتب زردشتي تعريف نشده است.
تحولاتي پس از مرگ زردشت در دين او بوجود آمد كه به طرز
خلاصه عبارتند از:
اول:به اين پيامبر جنبه ي الوهيت دادند و در اطراف او روايات
عجيبي ساخته اند.
دوم.روح توحيدي دين او با خرافاتي در آميختند كه عبادات
خرافي آريايي هاي قديم است.
سوم تغيير و تحولات بوجود آمده در دين زردشت اين دين را به
صورت دوگانه پرستي در آورد.
تغييرات بوجود آمده در دين زردشت از زمان شاهان هخامنشي
آغاز شد و همچنان ادامه داشت تا حمله اسكندر به ايران كه به اين دين آسيب هاي
بسياري وارد آمد اما در دوره ساسانيان نيز همچنان در ان تغييرات بوجود آمد و قوت
آن به حدي رسيد كه در قوم يهود و اعراب جاهليت نيز نفوذ يافت.
ادامه دارد