قسمت نهم
در سوم شهريور 1320ايران ازسه قسمت مورد حمله متفقين قرار گرفت ونيروهاي آنها وارد خاك ايران شدند.
در شمال لشكر شوروي از سه
جبهه وارد ايران شد.يك ستون به قصد تصرف تبريز وارد آذربايجان شد.ستون دوم وارد
بندر انزل شد ومازندران و گيلان را متصرف شد وتا قزوين پيش آمد.ستون سوم خراسان
وگرگان را تصرف وتا سمنان پيشروي نمود.
قواي انگليس ازدو سو ايران
رامورد حمله قرار داد،از شط العرب گذشت وآبادان راتصرف نمود.ازمرزخسروي
نيزواردايران شدوبه سمت كرمانشاه حركت نمود.نيروهاي آمريكايي نيز بندر خرمشهر
راتصرف نمودند.چند ساعت پس از اطلاع از ورود متفقين به خاك ايران رضا خان فرماندهي
كل قوا بخصوص حفاظت از تهران را به وليعد سپردواونيزمبادرت به تشكيل يك ستادتوسط
سرتيپ محمود اميني نمود.رضا خان دست به دامان فروغي كه ار چهره هاي وابسته به
انگليس بودشده وازاومشورت مي خواست.فروقي به او پيشنهاد كردكه اول دستور ترك
مقاومت را به ارتش صادر كند و درمرحله دوم خاك ايران راترك كند.
روز پنجم شهريوررضا خان
دستورترك مقاومت رابه كليه نيروهاي ارتش صادر نمود
محمد علي فروغي كه نخست
وزيرشده بودطي ياداشتي به دول اشغالگر ترك مخاصمه از طرف ايران را اعلام داشت واز
آنها خواست كه عمليات جنگي رابه طوركامل متوقف نمايند.
در پانزدهم شهريور متفقين طي
ياداشتي تعطيلي سفارتخانه هاي آلمان،ايتاليا،مجارستان وروماني را از ايران خواستار
شدندواقدامات اين سفارتخانه هارامظنون قلمداد نمودند،ايران توجهي به اين خواسته
ننمود.متعاقف آن متفقين اولتيما تومي به ايران دادندكه در صورت عدم اقدام
تهران راتصرف مي نمايند.
قبل ازاستعفا، رضا شاه قول
مساعد در ارتباط با انتقال سلطنت به محمد رضارا از فروغي گرفته واز طريق فروغي در
جريان قرار گرفته بودكه اگرمبادرت به ترك ايران ننمايدتوسط نيروهاي شوروي دستگير
خواهد شد.
اززمان ورود ارتش متفقين تا
استعفاي رضا شاه رفت وآمدهاوملاقات هايي بين سفارت انگليس ودربارانجام گرفت
تابرسرسپردن قدرت به محمدـ رضابه توافق رسيدند.
مقدمات رفتن رضاخان كه
منتظرتعين تكليف وليعهد بودومتن استعفاياوتوسط فروغي آماده شدتااينكه در
روز25شهريوراستعفاي رضا خان وانتقال قدرت به وليعداعلام شدوروز26شهريورمحمد رضا
درمجلس سوگند يادنمودوشاه شد.صبخ روز 25شهريور دركاخ مرمررضا خان باسران كشورخدا
حافظي نمودوبه سوي اصفهان حركت كردتاباخانو اده اش كه قبلا به آنجا قرستاده بود
بپيوندد.سرانجام از اصفهان به بندرعباس رفت وبايك كشتي انگليسي به سمت يميئي حركت
نمود اما درنيمه راه به وي اطلاع داده شد كه بايد به جزيره موريس برود ودر
آنجااقامت نمايد.سرآنجام در سال1323در4مردادرضا شاه درژوهانسبورگ درگذشت
وجسداورادرمصربه امانت به خاك سپردند تا پس ازعادي شدن اوضاع به ايران
گرداندند.درسال1328باتصويب عنوان كبيربراي وي درمجلس جسدش را به ايران آورده
ودرمقبره اي كه برايش ساخته بودنددفن نمودند.
پايان