نهضت مشروطيت
قسمت
دوم
در قسمت اول پس از بيان مقدمه اي در باب
مشروطيت ونقش آن در ورود به مرحله مدرنيته از سنت وافكاري كه باعث اين تحول فكري شد
ونيز لقت مشروطيت مطالبي ارائه گرديد اينك به ادامه مطلب پرداخته مي شود
1-عوامل
پيدايش مشروطيت
از جمله مواردي كه به عنوان علل وعوامل
پيدايش نهضت مشروطيت مي توان ذكر نمود
وعبارتند از: شكست ايران در دو جنگ با روسيه و بعضي از ممالك اروپايي وآشنايي ايرانيان
با طرز تفكر وشيوه حكومت داري آنها وعدم توجه حكام ايران به حقوق مردم وبي توجهي به
وضعيت مملكت واز دست رفتن بخشي از خاك ايران .ظلم وجور عوامل حكومت –مسافرتهاي زايد
حكام به خارج و صرف هزينه هاي هنگفت براي اين سفرها از بودجه مملكت – اخذ ماليات هاي
متعدد از مردم – انتشار جرايد در مملكت وافكار اصلاح طلبانه اي چون انديشه هاي سيد
جمال الدين اسد آبادي – بي اعتباري دولت مردان در خارج از كشور به دليل بي لياقتي –
عواملي كه ذكر گرديد به تدريج موجب شكل گيري انقلاب مشروطيت وفعال شدن مردم ايران در
صحنه مبارزه براي بر قراري حاكميت ملي گرديد ودر اين راستا انجمن هايي شكل گرفت . بوجود آمدن اين نهادها از پديده هاي انقلاب مشروطيت
بود كه از متن جامعه به صورت خود جوش شكل گرفتند و بانفوذ در بين مردم دراندك زماني
به كانون هايي براي گسترش انقلاب مشروطيت مبدل گشته و كم كم قدرت حاكمه را در شهرستان
ها بدست گرفتند – از جمله شهرستانهايي كه در آنها انجمن ها شكل گرفت مي توان از تبريز. .رشت . مشهد . اصفهان. شيراز . كرمان نام برد . قدرت اين انجمن ها به حدي با لا گرفت كه محمد علي
شاه به وحشت افتاد و خواستار انحلال آنها گرديد و بعد از به توپ بستن مجلس اين نهادها
مورد تهاجم حكومت قرار گرفته و استبداد توانست با اين اقدام دوباره حاكميت خود را باز
يابد.
2-چگونگي شكل گيري مبارزات
به دنبال افزايش آگاهي مردم از وضعيت
نا بسامان مملكت و آشفتگي اوضاع در سال 1285 اجتماعي در خيابان گمرك تشكيل شده كه در
آن نه نفر را براي هدايت مبارزان وساماندهي امور وبرنامه ريزي در راستاي نيل به مشروطيت
انتخاب شدند 0 كه از جمله اعضاي آن عبارت بودند از: واعظ اصفهاني .ملك المتكلمين .دولت
آبادي 0 بعضي اين روز را آغاز شروع جنبش مشروطيت دانسته وبعضي ديگر همدست شدن سيد عبدا000بهبهاني و سيد محمد طبا طبايي
در آغاز سال1284را شروع
جنبش مشروطيت دانسته اند0
تعدادي از اعضا اين كميته دستگير شدند
كه اين اقدام بر وخامت اوضاع افزودو در اعتراض به توهين به روحانيت آشوبي بر پا شد
و مردم بانك استقراض روس را ويران كردند اقدامات علا الدوله در چوب زدن دو نفر از بازاريان موجب تعطيلي
بازار و تجمع مردم وعلما گرديد 0 به علت پايين آوردن سيد جمال الدين واعظ از منبر به
دستور عين الدوله و بوجود آمدن در گيري و كشته شدن جمعي از مردم . سيد عبد ا000بهبهاني
. سيد محمد طبا طبايي و شيخ فض ا00نوري درحرم حضرت عبدالعظيم متحصن شدند
عين الدوله در صدد تبعيد سران نهضت برآمد
. اعتراضات
مردم روز به روز بالا مي گرفت 0سر انجام علما تصميم به مهاجرت گرفتند و حدود هزار نفر
كه در راس آنها ((سيدين ))بودند به قم مهاجرت نمودند0 تعدادی از
مشروطه خواهان درسفارت انگليس متحصن شدند كه در ظرف چند روز تعداد آنها
به سيز ده هزار نفر رسيد . شاه دستور داد تقاضاي متحصنين خواسته شود . آنها
پنج مورد تقاضا نمودند كه عبارت بودند از : عزل عين الدوله
.تشكيل مجلس .تشكيل عدليه . پرداخت غرامت به خانواده هاي كشته شدگان
. مراجعت علي از قم 0
شاه دستور عزل عين الدوله را صادر نمودند
و دو نفر از بزرگان قاجار را براي مذاكره با علما و بازگشت آنها به قم فرستاد و فرمان مشروطيت را نيز امضا نمود .مظفرالدين
شاه در اين فرمان خطاب به مشير الدوله نوشت . .....مصمم شديم كه
مجلس شوراي ملي از منتخبين شاهزادگان وعلما واعيان و واشراف ملاكين وتجار واصناف به
انتخاب طبقات مرقومه در دارالخلافه تهران تشكيل وتنظيم شود كه... اين فرمان در 14 مرداد
سال 1285 صادر گرديد