قيام هاي پس از مشروطيت

قسمت چهارم

نهضت جنگل

3

پس از بوجود آمدن تغيير و تحولاتي در شمال و با توافقي كه بين سران جنگل و قواي روسيه ايجاد شد .در سال 1299 ه ش طي بيانيه اي پس از ورود قواي جنگل به رشت حكومت جمهوري اعلام گرديد . اصول اين بيانيه به شرح زير بود .

1 – ملغي اعلام نمودن سلطنت و اعلام جمهوري

2 – حفاظت از جان ومال اهالي توسط جمهوري موقت انجام مي گيرد .

3 – لغو و باطل اعلام نمودن هر نوع قراردادي كه به ضرر ايران با هر كشوري منعقد گرديده .

4 – يكي دانستن همة اقوام بشر توسط جمهوري موقت و مساوي دانستن حقوق همة آنان و فرايض دانستن شعائر اسلامي براي زمامداري انقلاب . كميته اي در رشت مركب از اعضاء ايراني و روسي تشكيل گرديد . اين كميته در 19 رمضان همان سال اعضاء هيئت دولت انقلابي را معرفي كرد كه در رأس آنها ميرزاكوچك خان قرار داشت و همة ادارات دولتي را قبضه نمودند – اما به مرور زمان براي سردار جنگلي مشخص شد كه روسيه برخلاف توافقنامه عمل مي نمايد و قصد ديگري دارد . خصوصاً ايجاد تشكل هاي كمونيستي و شروع تبليغات گسترده و ورود نيروههاي جديد به خاك ايران بر نگراني ميرزا كوچك خان افزود .

در اعتراض بـه ايـن گـونه رفتارها ميرزا از رشت خارج و به فومن رفت و اعلام نمود تا رفع نشدن اين مسائل به رشت برنمي گردد . متعاقب عزيمت ميرزا به فومن كاژان اف كه فرماندهي ارتش سرخ را بر عهده داشت و اعتقاد داشت همكاري با دسته جات جنگل جز از طريق صميميت امكان پذير نيست و از اقدامات حزب عدالت ناراحت بود به روسيه احضار و اين بيانگر انجام يك كودتا بود كه با دستور دستگيري با كشته شدن ميرزا كوچك خان و دستگيري تعدادي از طرفداران او آغاز گرديد و در اين ماجرا حزب عدالت نقش اساسي را ايفا نمود . ميرزا كوچك خان قبلاً توطئه را احساس و به جنگل رفت . متعاقب اين كودتا در رشت دولتي معـرفي شـد كـه در آن احسان الله خـان بـه جـاي ميرزا كوچك خان منصوب گرديد ، پس از تبادل نامه هايي بين ميرزا و سران شوروي در ايران كار به نبرد بين آنها كشيد .