قيام
تنگستاني ها ودشتستاني ها به شصت سال قبل اززماني كه ما ازآن بحث مي كنيم برمي گردد
0 درسال 1233 هجري شمسي كه دولت استعماري انگلستان بندربوشهر راتصرف نمود0 باقرخان
ضابط تنگستاني وپسرش احمدخان تنگستاني با
400 نفر تفنگچي درمقابل سپاه هشتهزار نفري انگليس كه باسي
فروند كشتي چنگي وتعداد زيادي توپ دربوشهر پياده شدند دست به مقاومت زده وبا آنها مبارزه
نمودند .چنان مقاومت نمودند كه دليرانه
خود رابه سپاه دشمن رسانده ودست ازتفنگ برداشته وباشمشير برآنها تاختند به طوري كه
هشتصد تن ازآنان راكشتند وسرانجام نيز خودكشته شدند0
مبارزات
مردمان دلير تنگستان ودشتسان تادوران جنگ اول جهاني و بعد از آن با متجاوزين ادامه
داشت .رئيس علي خان دلواري 0 شيخ حسن خان چاه گوتاهي وزائرحضر خان اهرمي هريك به ترتيب
باصد نفروچهارصد نفرتداوم دهنده مبارزه سلف خود دربرابر تجاوزانگليس بودند وبااين پانصد
تفنگچي دليرانه ازتماميت ارضي واستقلال مملكت دفاع نمودند 0پس ازآنكه انگليسي ها به
بهانه عدم تامين امينيت توسط موقرالدوله حمكران بوشهر تعدادي سرباز انگليسي وهندي كه
قرار بود به عراق بروند دربوشهر پياده وكاخ حكومت وگمركات راتصرف وپرچم انگلستان رابرسر
ادارات ودارالحكومه به احتزاز درآوردند 0 باآگاهي يافتن سه فرد فوق الذكر ازاين ماجرا
تصميم به مبارزه گرفتند اين دليران بين سالهاي 1292- 1300 درجنگ هاي متعدد خود باقواي
متجاورز انگليس هزاران نفرازآنها راباتجهيزات كامل ازبين بردند 0
دليران
تنگستان كه سرسختانه مقاومت نموده ودرحالي كه حكومت مركزي اثروجود ي نداشت توانستند
دولت بريتانيا رابه زانو درآورند 0 دراين هنگام بود كه دولت انگليس حيله اي به كار
برد وازطريق افراد ضعيف وتطميع شده محلي ازپشت سررئيس علي وهمراهانش رامورد حمله قراردادند
وبه قتل رساندند 0 شيخ حسن خان چاه كوتاهي معروف به سالاراسلام پس از رشادت هاي بسيار
درجنگ باانگليسي ها كشته شد0
دكتر سيد جلال الدين
مدني دركتاب تاريخ سياسي معاصر ايران معتقد است كه قيام كنندگان تنگستان نه تنها ازجانب
حكومت مركزي سركوب شدند بلكه به درخواست قنسول انگليس والي فارس ( مصدق ) اقداماتي
عليه آنان انجام داده وبه دليل همكاري وي باقواي انگليس ودولت مركزي بود كه سفارت انگليس
تقاضاي ابقاي وي درولايت فارس داشت 0