پس ازشهريور
1320
(
قسمت ششم )
درقسمت قبل درارتباط بااقدامات قوام پس
ازبازگشت ازسفر شوروي وافتتاح مجلس پانزدهم پس ازيك سال وچهار ماه فترت بحث شد0
نمايندگاني كه با تعهيدات قوام وارد مجلس شده بودند از وي حمايت ننمودند دردوازده
مرداد كميته مركزي حزب دمكرات به طور دسته جمعي استعفادادند ونمايندگان آن درمجلس
نيز حمايتي ازحزب نداشتند0
پس از گزارش قوام درروز 29 مهر 1322 مجلس ماده
واحده اي گذراندكه درآن موافقت نامه ايران
وشوروي راكان لم يكن اعلام نمود0 دادن هر گونه امتياز نفت به بيگانگان را ممنوع
نمود . در صورت وجود نفت به مقدار قابل ملاحظه دولت مي تواند درمورد فروش آن
باشوروي وارد مداكره شده ونتيجه رابه اطلاع مجلس برساند0 دولت براي احقاق حق ايران
درمورد نفت جنوب اقدام لازم بنمايد0 تصويب اين ماده واحده موجب شكست سياست شوروي
شدواين دولت آن راتبعيض درمورد خود دانست چون نفت جنوب دراختيار انگليس بود0 اين
اقدام قوام زمينه اي براي ورود آمريكابه مسئله نفت ايران وحمايت ازمنافع انگليس
ارزيابي مي شود 0 انگليس باشكست سياست شوروي قصد داشت خود يكه تاز ميدان درايران
باشد وتمايلي به حضور آمريكا نداشت اما قوام سياست ديگري داشت .براي خدمت به
آمريکا قراردادي نظامي باآمريكامنعقد نمود كه به موجب آن مستثاران آمريكايي حق
انحصاري درارتش ايران راپيدانمودند ودولت ايران بدون اجازه آمريكاحق استخدام
مستشار ازدول ديگر رانداشت . سفارت شوروي پس از اعلام انعقاداين قرارداد ازطريق
راديو لندن وتكذيب آن ازطرف دولت ايران متن قرارداد راانتشار داد0 دولت قوام پس از
بيست ودوماه حكومت درتاريخ 18 آذر1326 ازمجلس رأي اعتماد اخذ ننمود وسقوط كرد
ملاقات سفيرآمريكا باقوام وپيشنهاد تجديد نظردرقرار داد نفت ايران وانگليس واگذاري
نفت ايران به شركت آمريكا انگليس باآمريكا وايران درتشديد فعاليت هاي انگلستان
براي سقوط قوام موثر بود . درگيري هاي دربارو قوام كم كم گسترش يافت به طوري كه
زمزمه اعلام جمهوري ازسوي قوام در جامعه منتشر گشت واين اختلافات به مطبوعات
نيزكشيده شد وعده اي ازنمايندگان ومطبوعات وابسته به دربار خواستار استعفاي قوام
شدند 0پس ازسقوط كابينه قوام حكميي براي باردوم كه قبلاٌ قوام به جاي وي نخست وزير
شده بود امور مملكت رابه عنوان نخست وزيردردست گرفت0
دولت حكيمي اعلام
داشت كه درنظر ندارد ازآمريكا وام بگيرد بلكه ترجيح مي دهد ازمحل سود حاصل ازنفت
جنوب وام دريافت نمايد 0
قوام پس ازشهريور 1320 دو دوره نخست وزير شد
كه دوره دوم آن حدود دوسال به طول انجاميد وبيشتر نخست وزيري اودردوران فترت مجلس
گذشته است0 پس از سقوط دولت قوام درمدت سه سال دولت هاي بي ثباتي درعرصه اجرايي
ايران طاهرمي شوند تاسال 1330 شش دولت تشكيل مي شود 0درزمان قوام سه دولت روس –
انگليس –آمريكا تلاش مي نمايند هريك سهمي ازمنافع ايران رابه خود اختصاص دهند0
شوروي براي تسلط برنفت شمال مسئله تسلط انگليس برنفت جنوب رامطرح وآن رايك تبعيض
نسبت به خود مي داند0 انگليس تلاش مي نمايد تانفوذخودرا بسط ونفت جنوب رادراختيار
خود داشته باشد وآمريكا كوشش مي كند تا نفوذ انگليس را كم كرده وخود در منافع نفت
ايران شريك شود 0 سياست شوروي شكست مي خورد0 تضاد منافع آمريكا وانگليس موجب شكست
دولت قوام وتقويت بيشتر انگليس وروي كارآمدن دولتي مي شود كه تمايلات انگليسي دارد
و مدافع منافع انگلستان است 0
ادامه دارد