نهضت ملي شدن صنعت نفت
قسمت نوزدهم
فراكسيون نهضت ملي در انتخابات هيأت
رئيسه اجلاسيه دوم دكتر معظمي را و نمايندگان مخالف آيت الله كاشاني
را به عنوان كانديدا معرفي نمودند. پس از رأي گيري نتيجه آراء بدين ترتيب
اعلام گرديد : دكتر معظمي 41 رآي و آيت الله كاشاني 31 رأي. پس از
اعلام نتايج تماشاچيان به شدت كف زدند و در بهارستان پس از انعكاس اين خبر فريادهاي زنده باد مصدق طنين انداز شد و نمايندگان درباري با خشم مجلس را
ترك نمودند. اين رأي گيري در روز 10 تير 1332 انجام گرفت.
دكتر معظمي از شخصيت هاي طرفدار نهضت
ملي شدن صنعت نفت بود ودر دوران كوتاه رياستش بر مجلس تلاش هاي زيادي براي رفع
اختلاف بين اكثريت طرفدار دولت و مخالفين دولت در مجلس به عمل آورد اما نتيجه اي
نداد. در جلسه 15 تيرماه بقيه اعضاء هيأت رئيسه انتخاب شدند در همين جلسه و در
اولين روز شروع كار مجلس علي زهري همكار بقايي متن استيضاح دولت را به منظور
جلوگيري از طرح لايحه لغو مصونيت او مطرح نمود. وي استيضاح را به دليل اينكه نيروي
انتظامي را به شكنجه متهمين قتل سرهنگ افشار طوس متهم نمود مطرح ساخت.
مخالفين دولت در مجلس كه از سوي دربار
نيز حمايت مي شدند و در كميسيون ها آرايي به دست آورده بودند بر شدت مخالفت خود
افزودند. انتخاب حسين مكي به عنوان عضو هيأت نظارت بر اسكناس بر مشكلات دولت
افزود. زيرا دكتر مصدق با مشاوره كارشناسان اقتصاد دستور چاپ 312 ميليون تومان
اسكناس داده بود ، به دليل جلوگيري از تورم آن را مخفي نگه داشته بودند اما
مكي آن را افشا نمود و بهانه اي بدست مخالفين براي حمله به دولت و تضعيف آن داد.
دكتر معظمي روز سه شنبه 23 تير را براي طرح استيضاح پس از مشروح مذاكرات اعلام
نمود.
انتخاب مكي به عنوان عضو هيأت نظارت
بر اسكناس يكي از دلايلي بود كه مصدق را به انجام همه پرسي براي تعييين تكليف مجلس
متقاعد ساخت. آنچه از سخنان دكتر مصدق در كتاب تألمات مصدق بر مي آيد اين است كه
وي چون به اين نتيجه رسيده بود كه دشمنان نهضت چه در داخل و چه در خارج تمام
تلاششان را به اين موضوع معطوف داشته اند تا زمينه سقوط دولت و شكست نهضت را بدست
مجلس فراهم نمايند. ايشان با انجام رفراندم قصد داشت بار ديگر مردم را به صحنه
كشانده و تكليف را خود مردم مشخص نمايند. اگر به ابقاي مجلس رأي دادند دولت
كنارمي رود و اگر به انحلال مجلس رأي دادند دولت مي ماند.
مصدق با طرح رفراندم براي انحلال مجلس
قصد داشت كه هم مردم را بار ديگر به صحنه آورده و حمايت آنان از دولت را به رخ
دشمنان داخلي و خارجي بكشاند. هم به دربار ضربه اي وارد نمايد و به شاه بفهماند كه
در يك رفراندم ديگر مي تواند او را ازتخت به زير كشد. شاه در يك تلاش عجزآميز به
مصدق پيام داد كه حاضر است به درخواست او مجلسين را منحل نمايد اما مصدق نپذيرفت و
در برابر اصرار ابوالقاسم اميني كفيل وزارت دربار كه انتخاب خود او بود قبول كرد
كه نتيجه رفراندم را به توشيح شاه برساند. آيت الله كاشاني با رفراندم و انحلال
مجلس شديداً مخالفت نمود. روز 12 مرداد مردم به صورت گسترده به پاي صندوق هاي رأي
رفتند و بار ديگر به نداي مصدق پاسخ دادند.
قبل از برگزاري رفراندم در تظاهرات
سالگرد روز سي تير كه گردانندگان آن اعضاء فراكسيون نهضت ملي بودند انحلال مجلس
خواسته شد. دكتر مصدق در يك نطق راديويي در 5 مرداد مراجعه به آراء عمومي
براي انحلال مجلس را اعلام نمود. قبل از رفراندوم و انحلال مجلس نمايندگان طرفدار
دولت به طور جمعي استعفا داده بودند. اين اقدام در شب بيست و سه تير انجام گرفت و
اين نمايندگان اعلام نمودند كه وضع كنوني مجلس مناسب براي انجام وظيفه نمايندگي
نيست و متعاقباً نمايندگان ديگري به آنها پيوستند و عملاً مجلس تعطيل گرديد اما
انجام رفراندوم براي اين بود كه مصونيت پارلماني براي بقيه نمايندگان مخالف دولت و
طرفدار دربار باقي نماند.
با اعلام نتيجه رفراندوم آيزنهاور
گروه سرپرستي تؤطئه را كه قبلاً تشكيل داده بود به كاخ سفيد فرا خواند و دستور داد
كه عمليات سرنگوني دولت مصدق هرچه زودتر آغاز شود. او قبلاً از برادران دالسي
خواسته بود كه تا سه ماه ديگر سرنگوني دولت مصدق به پايان برسد. در همين موقع هم
به آيزنهاور گزارش داده شد كه آخرين مشكل طرح مشترك آمريكا و انگليس نيز از ميان
برداشته شده است.
ادامه
دارد%