پس از كودتاي 28 مرداد

قسمت بيست وسوم

كابينه يازدهم

هويدا از اول مهر سال 1354 يازدهمين كابينه پس از كودتا را تشكيل داد و براي چهارمين و آخرين بار به مدت حدود 22 ماه بر مسند نخست وزيري تكيه زد.

در اين دوران است كه تاريخ ايران از هجري شمسي (هجرت پيامبر اسلام)به شاهنشاهي تغيير پيدا مي كند و سال 1355 به عنوان پنجاهمين سال سلطنت پهلوي جشن گرفته شد و پس از تك حزبي نمودن ايران تغيير تاريخ به 2535 دومين اشتباه نسنجيده و شتابزده شاه بود. اين گونه تصميمات به اينجا خاتمه نيافت بلكه طرح بازگشت افراد فقير حنوب شهر تهران به شهرستان ها و متعاقب آن بسته بندي شدن گوشت يخ زده و مبارزه با توزيع سنتي گوشت توسط قصابي ها كه با صرف ميليون ها تومان و وارد نمودن دستگاه هايي از خارج بود به اجرا درآيد از جمله ادامه تصميمات نسنجيده شاه بود. فردايي كه قرار شد طرح به اجرا درآيد ساواك خبر نارضايتي افراد فقير و احتمال اعتصاب قصابان به گوش شاه رساند كه موجب متوقف شدن طرح گرديد.

در سال 1357 مرحله سوم طرح اصلاحات ارضي به اجرا درآمد كه براساس آن مالكاني كه زمين هايشان را اجاره داده بودند بايد زمين هايشان را به كشاورزان بفروشند . دو مرحله پيشين طرح اصلاحات ارضي عبارت بودند از: صاحب زمين شدن دهقانان سال 1340 و مالكان از بين پنج راه يكي را بايد انتخاب كنند كه (اجاره دادن املاك خود، پذيرفتن شركت هاي زراعي، فروش املاك خود، تقسيم زمين ها به نسبت بهره مالكانه، خريد حق ريشه ی دهقانان) از سال 1342 به مرحله اجرا درآمدند.

در سال 1357 قانوني از مجلس ايران نوين گذشت كه با موافقت 51 درصد مالكان هر محلي شركت هاي بزرگ زارعي تأسيس شد و به شركت هاي زراعي اجازه داده شد تا زمين كساني كه در مقابل اين طرح مقاومت كنند مصادره نمايند. از اين پس زور و قدرت وارد كار شد و كار را به سمت تشكيل شركت هاي كشت و صنعت با سرمايه گذاري خارجي سوق داد ه شد.

آموزگار به دستور شاه مأموريت يافت تا در كنفرانس سران اوپك پيشنهاد افزايش 35 درصد بهاي نفت را بدهد كه با مخالفت عربستان مواجه گشت و زكي يمان وزير نفت سعودي اعلام نمود اگر كشورهاي تندرو افزايش بهاي نفت را مطرح نمايند عربستان از اوپك خارج مي شود. قيمت نفت را كاهش مي دهد و يك تنه بازار نفت را اشباع مي نمايد. اين تهديد با توجه به اينكه آرام كو ظرفيت توليد سعودي را به 10 ميليون بشكه در روز رسانده بود كار خود را كرد. در پايان اين اجلاس خبر ی چون بمب در دنيا منتشر شد كه كارلوس چريك مشهوري كه در خدمت آرمان فلسطين بود وزراي نفت از جمله جمشيد آموزگار و زكي يماني را اسير كرده است. همه دست به دامان سازمان آزادي بخش فلسطين شدند. در اين ماجرا سخن از اعدام آموزگار، يماني، وزير نفت كويت، قطر ، امارات متحده به ميان آمد سرانجام با وساطت الجزاير و ليبي اين وزرا به الجزاير برده شدند و پس از دو روز اضطراب آزاد شدند. آزادي آموزگار براي ايران 20 ميليون دلار هزينه ايجاد كرد.

سرانجام با رضايت زكي يماني و تثبيت قيمت به مدت يك سال با افزايش ده درصد قيمت نفت موافقت گرديد. بر اثر گرمايي كه در زمستان آن سال بوجود آمده بود خريد نفت كاهش يافت و قيمت نفت از حد تعيين شد ه در اوپك پايين آمد و ايران براي حل اين معضل توليد خود را بالا برد و نفت خود را با تخفيف بيشتري فروخت تا جبران كمبود در آمد نمايد.

شاه پس از اين واقعه فرمان مبارزه با گرانفروشي را صادر و اجراي آن را به حزب فراگير رستاخيز داد و در طول دو هفته هشت هزارنفر از اصناف جريمه و دستگير و تبعيد شدند. بدين ترتيب حزب فراگير به يك ركن اجرايي تبديل شد.

(ادامه دارد)