تاريخ معاصر ايران

جنگ مشروط ومشروعه

درپيشبرد وايجاد جنبش مشروطه دوسيد ( بهباني – طباطبايي ) نقش اساسي رابرعهده داشتند وعلماي ديگري نيز باآنان همگامي نمودند0 شيخ فضل ا000 نوري درجريان بست نشيني علما درمسجد آدينه ومهاجرت به قم به آنها پيوست وبعد ازآن هميشه همراهي مي نمود0

آنچه كه موجب جدايي سيدين ازحاج شيخ فضل ا000 نوري ومخالفت اوبا مشروطه گشت وريشه اساسي اين اختلاف راتشكيل مي داد مشروطه خواهي وقانون خواهي دوسيد ورواج شريعت طلبي حاج شيخ فضل اله نوري بود0

دوسيد نابساماني هاي موجود درايران وعدم پيشرفت آن ووجود استبداد رااز نبودن قانون ومشروطه درايران مي ديدند واين دوعامل راموجب ترقي اروپامي دانستند وعلي رغم اعتقاد شديد به شريعت اولويت رابه اجراي قانون ومشروطه مي دادند درايران تاقبل ازمشروطيت دونيرو بيشتر وجود نداشت يكي حكومت وديگري شريعت وآنچه كه سبب آن همه نابساماني شده بود نبود عاملي به نام قانون ومردم سالاري بود علاوه برشريعت خواهي حاج شيخ فضل ا000 نوري عوامل ديگري نيز موجب عميق ترشدن جنگ بين مشروطه ومشروعه شد كه به طوركلي مي توان از عدم گفتگوي روزنامه ها از شريعت وعلما ، گسترش بحث آزادي ونيرومند شدن نقش مردم دراداره مملكت سخن ازدرس خواندن دختران وبه اروپا فرستاده شدن محصلين ظهور وبروز ابراز انديشه هاي گوناگون نام برد0مجموعه اين عوامل ازنظر مشروعه خواهان ودرراس آنها حاج شيخ فضل ا000نوري روي گرداني ازدين وبي پروايي ازشريعت محسوب مي گشت 0

گسترش اصلاحات به طور سريع موجب افزوني اين اختلافات گرديد .حتي دردرون مجلس نمايندگان ميانه روحق دادن راي به مردم بي سواد راخطر ناك ، تعيين نماينده اقليت ها رامخالف شريعت ، طرح اصلاح نظام انتخاباتي راتوطئه اي ازسوي آشوبگران خارجي مي دانستند درخارج ازمجلس درج مقالاتي در روزنامه ها وايجاد يك مدرسه دخترانه وانجمن زنان بهانه به دست محافظه كاران داد تاضمن ايجاد غوغا اين اقدامات رانوعي بدعت والحاد بدانند 0جدايي شيخ فضل ا000نوري از سران مشروطيت وطرح مباحث مشروعيت موجب شد كه درباريان ازاين وضعيت سوء استفاده نموده واطراف او را بگيرند به طوري كه وي امام جمعه سلطنت طلب رادرايجاد انجمني به نام (( انجمن محمد ص )) ياري نمايد0 ازمسلمانان خواست براي مخالفت بامشروطه خواهان كافر در ميدان توپخانه جمع شوند 0 او دراين اجتماع فكر برابري رابدعت خارجي خواند ، بي ثباتي ؤ تنزل اخلاق وتزلزل فكري رابه نفوذ مخرب انديشه ملكم ارمني بي دين نسبت داد وگفت ليبرال ها ي مجلس به سوي آنارشيسم ، سوسياليسم ونيهيليسم مي روند0

درباريان وافرادي اوباش كه ازسوي دربار اجيرشده بودند اين سخنان را دست آويز قرارداده وهرفردي راكه كلاه خارجي برسرداشت به عنوان طرفدارمشروطه بودن كتك كاري نموده ودرحقيقت آغاز جريان خشونت گرايي ازاينجا شروع شد0

افكارشيخ فضل ا000 نوري بشدت محافظه كارانه بودهمين فكر باعث جدايي وي ازجريان مشروطيت وهمكاريش بادر بارو مخالفتش با مشروطيت گرديد0 ليبرال دانستن نمايندگان مجلس ، كافر خواندن مشروطه طلبان – طرح شعار هايي چون برابري رابدعت خارجي دانستن ، تنوع وتكثر انديشه ها را موجب بي ثباتي ، تنزل اخلاق وتزلزل فكري دانستن وعدم موضعگيري درقبال خشنونت طلبي طرفدارانش از مشخصات تفكر وانديشه محافظه كارانه اي مي باشد كه دروي وجود داشت . وي را باعنايت به معيارهاي مطرح شده وبابررسي موضعگيرها وسخنراني هايش مي توان بنيانگذارجريان سنت گرايي ومحافظه كاري درايران دانست 0 البته طرح شعارهاي تند و طرفداري افراد وابسته ترس حاكم شدن تندروها بر مقدرات مملكت ازعواملي بود كه ايشان رادر پافشاري بر افكار محافظه كارانه مصمم تر نمود ، درمقابل ايشان مراجع وعلماي مشهور ديگري كه دراكثريت بودند بادوسيد مشروطه خواه يعني سيدعبدا0000 بهباني وطباطبايي همكاري نموده وبامشروطيت همراه بودند نه تنها درايران كه درنجف سه عالم بزرگ آن زمان آخوند خراساني ، حاجي تهراني وحاجي شيخ مازندراني طي تلگرافي درپاسخ آزادي خواهان ومشروطه طلبان حمايت خود رااز جنبش مشروطيت اعلام نمودند0