نهضت ملي شدن صنعت نفت

قسمت ششم

كشف اسناد خانه سدان : يكي ازمسائل جنجال برانگيز زمان خلع يد كشف اسنادي بود كه بعضي از روزنامه نگاران نمايندگان سناتورها و وزرا رابه خيانت به مملكت متهم مي ساخت 0 براساس اين اسناد كارشركت نفت انگليس به جايي رسيده بود كه نخست وزيراني چون رزم آراء ومنصورگزارش كارخود رابه شركت نفت ارائه مي نمودند وكسب تكليف مي كردند 0 شركت براي بعضي از روزنامه ها مقالاتي تهيه ودرقبال پرداخت پول به آنها اين مقالات به چاپ مي رسيد 0 تعدادي ازاين روزنامه ها ظاهري مخالف باانگليس داشتند 0

شركت نفت انگليس درايران كارش اقتصادي نبود بلكه اهرمي سياسي براي استعمار ايران بودكارهاي جاسوسي شركت درقالب اداره انتشارات وتبليغات شركت نفت انگليس صورت مي گرفت 0 اسناد مورد اشاره نيز متعلق به اين موسسه بودكه به صورت مركزي براي جمع آوري اسناد وپرونده سازي به سود استعمار انگليس وعليه ايران بود0

كشف اسناد هم بدين ترتيب بود كه بعضي از مردم ومقامات وابسنه به دولت متوجه شدند كه اسنادي ازاداره انتشارات شركت نفت هرشب به خانه روساي شركت نفت تهران منتقل مي گردد 0 نماينده ويژه شركت درتهران وديپلمات انگليسي به نام سدان دراين خانه سكونت داشتند كه پس از كشف اسناد اين خانه به نام خانه سدان معروف شد باحكم دادسراي تهران ماموران ايراني وارد خانه شدند واسناد بسياري به صورت نيم سوخته وسالم بدست آوردند 0

اسناد نشان دهنده اين بود كه اداره اطلاعات شركت نفت ضمن مطالعه مسايل وجريانات سياسي ايران نسبت به شناسايي افراد متنفذ و احزاب سياسي مبادرت وبراي هريك پرونده اي تشكيل داده بود تا درمواقع ضروري ازآن ها بهره برداري نمايد0

مراجعه انگليسي به ديوان لاهه : انگلستان كه قصد داشت به هرطريق ممكن قانون خلع يد رامتوقف نمايد پس ازشكست مذاكرات جكسون به ديوان لاهه مراجعه وخواستار اقدامات تاميني شد0 دولت ايران به استناد اينكه طرف دعوي يك شركت خصوصي است نه دولت انگلستان واين شركت هم مي تواند به دادگستري ايران شكايت نمايد به ديوان اهميتي نداد ونماينده اي هم نفرستاد 0 انگلستان هيات مفصلي به ديوان فرستاد 0 ديوان بااكثريت ده راي موافق درمقابل دوراي مخالف ( قضات مصري ولهستاني ) قرار موقت صادرنمود و مبناي راي خودراحمايت دولت انگليس ازاتباع خود دانست 0

ايران راي ديوان رابي اعتبار اعلام داشت وطي تلگرافي به دبير كل سازمان ملل راي ديوان رابرخلاف صلاحيت خود ومداخله درامورسياسي ايران تلقي نمود واعلام داشت چون ديوان ازجاده عدالت خارج شده است قرارصادره را معتبر نمي داند 0 ترومن رئيس جمهور آمريكا خواست واسطه شود0 روي راي ديوان تاكيد داشت ودرخواست اعزام ها يرمن مشاور خودبراي مذاكره نمود0

دولت ايران ازاعزام هايرمن استقبال كرد0 دكتر مصدق طي نطقي درمجلس اعلام نمود كه بدون اندك انحرافي به وظيفه قانوني خودعمل مي نمايم 0 اين نطق بيانگراين بود كه سفرهايرمن تغيير درموضع دولت ايران نمي دهد0 هايرمن در23 تير 1330 وارد تهران شد0 درهمين موقع حزب توده وارد ميدان شدوتظاهراتي رادراعتراض به ورودهايرمن به ايران برپا نمود 0 اين همان خواسته اي بودكه مخالفان درباري وانگليسي دولت مي خواستند. باحمله تانكهاوزره پوش ها تعدادي كشته وزخمي شدند0 مصدق كه مي ديد توده اي هاودرباريان همگام باهم درحال توطئه مي باشند ازاين حادثه برآشفت رئيس شهرباني رامعزول وبه دادگاه نظامي فرستاد0 زاهدي براي نزديكي به دربار وجلب رضايت ارتشيان وتشكيل گروهي عليه مصدق ازوزارت كشور استعفا داد0 شب قبل ازتظاهرات راديولندن صبح همان روز اعلام نموده بود كه بعدازظهر درتهران تظاهراتي خونين برگزارخواهدشد واين خبر مبين ساخته وپرداخته بودن از پيش اين حادثه بود0

شب قبل سدان وچند نفرديگر به خوزستان مي روند تادرآبادان ترتيب برگزاري چنين تظاهراتي رابدهند كه چون مكي ازموضوع مطلع مي شود 0وبه توطئه پي مي برد موضوع رابادكتر مصدق درميان مي گذارد ودكتر مصدق دستور اخراج آنها راازآبادان صادر مي كند وطرح توطئه درآبادان عقيم مي ماند اما متاسفانه توسط حزب توده درتهران به اجرا در مي آيد .سفرهايرمن وهيات همراه يك هفته درايران به طول انجاميد0درسي ويكم تيرهيات دولت وهيات مختلط جلسه اي تشكيل دادندو حاصل اين جلسه مشترك ارائه فرمولي به هايرمن بود كه براساس آن امكان مذاكره ايران با دولت انگليس بوجود آيد 0 هاريمن با دريافت اين پيشنهاد وبه اتفاق سفير انگليس به لندن رفت 0انگليس پذيرفت براساس آن هياتي براي مذاكره به ايران بفرستد و اعلام اداشت كه اصل ملي شدن نفت ايران راپذيرفته است 0

ادامه دارد