نهضت هندوستان

قسمت پنجم

نهضت ساتیاگراها

اقدام بعدی گاندی ایجادنهضت ساتیاگراهاوتأسیس انجمنی به همین نام به معنی مبارزه به راه حق بود.اواعتقادداشت وقتی ملتی درراه حق مبارزه می کننداحتیاج به اعمال خشونت ندارند.بانیروی آتش عشق وباتظاهرات مسالمت آمیزوفداکاری ومقاومت بدون زورگویی به مقصودخواهدرسید .لازمه پیروی ازنهضت فوق خالی ازاشکالات فراوان نبودزیرابایدداوطلبانه ازبعضی ازقوانین سرپیچی نمود.کلیه ی عناوین ومشاغل افتخاری راترک نمود،فرزندانشان رابه مدارس دولتی نفرستند،ازهمکاری بادولت امتناغ ورزند،ازشکایت بردن به دادگاهها خودداری نمایند،ازپارچه های دستبافت محلی استفاده نمایند.

یکشنبه 6 آوریل1919 روزساتیاگراها اعلام شد.مردم ازهندوومسلمان،درس خوانده ودهقان درقیامی واحد به پا خاستند.خشونت پلیس جزافزودن برمقاومت نتیجه دیگری نداشت .چهارروزبعد حادثه تیراندازی وکشتار اجتماع مسالمت آمیز باغ شهر امیرتیر پیش آمدکه قبلاً به آن اشاره شد .

گاندی برنامه عدم همکاری خودرادرماه ژانویه 1920 درمجمع مسلمانان که برای بررسی امرخلافت واعزام هیئتی نزدنایب السطنه تشکیل شده بودمطرح کرد.انگلستان هنگام اعزام مسلمانان به جبهه جنگ بین الملل اوّل به آنها وعده داده بودکه خلافت اسلامی را احترام گذارد ومرکزیت وقذرت آن راحمایت کند .برادران علی (مولانا محمدعلی وشوکت علی)ازمیارزان محبوب وبنام دربین دوفرقه ومورداحترام گاندی ،حکیم اجمل خان ومولوی عبدلباری پیشنهادراقابل توجه می دانستند ولی مطالعه بیشترلازم دیدند امّا ابوالکلام آزادبلادرنگ موافقت نمود .

درسبتامبر1920 پیشنهادگاندی درموردسانتیاگراها به عنوان دستور اصلی کارکنگره قرارگرفت وعلی رغم مخالفت بعضی از شخصیت ها ی کنگره ،نظر گاندی بااکثریت سنگینی به تصویب رسید .کنفرانس هندوهاومسلمانان الاه آباددرسال1920 پیشنهادگاندی رابااکثریت آراء تصویب نمودند.کمیته خلافت به رهبری برادران علی نیز آن راپذیرفتند .جنب وجوش وحرکت اوج گرفت محمدعلی جناح کنگره راترک کردزیرااعتقادداشت شوروشوق ایجادشده درمردم هندیک جنون است .

دولت انگلستان ازاین وضعیت بسیارناراحت وعصبانی بودوبایدزهراین مسئله رابیشترازهرکسی دامن گاندی رابگیرد .گاندی رابه استنادانتشارچندمقاله به اتهام ایجادخشونت علیه دولت اعلیحضرت پادشاه انگلستان ومسئول دانسن اودرحوادث خونین به شش سال زندان محکوم شد.

دراواخرسال1927 که ولیعهدانگلستان به بازدیدهندوستان آمده بودبه دستورکنگره موردبی اعتنایی قرارگرفت .روزی که به بازدیدکلکته می رفت ازشهرخالی ازسکنه عبورکرد .دولت دست به دستگیری های گسترده زدورهبران کنگره رادرسرتاسرکشوربازداشت نمود.امّامردم خودپیشدستی نمودندوداوطلبانه به زندان هاشتافتندودرحدودسی هزارنفرازمبارزان به زندان افتادند .

بدین ترنیب اوّلین مرحله نهضت ساتیاگراهاباموفقیت انجام گرفت ومقاومت وانظباط ملت راثابت نمود.برنامه ساتیاگراهاعلاوه برمواردمطرح شده ،دوبرنامه دیگرنیزداشت .اتحادمسلمانان وهندوها .نجس ندانستن گروهی که به همین نام خوانده می شدند .

درچنین وضعیتی مسلمانان فعال شده ورفته رفته دخالت مؤثری درکنگره ودرنهضت ملی پیداکردند .دراساسنامه کنگره به دستورناگیور،به منظورایجادوحدت بین مسلمانان وهندوها وطبقات مطرودتجدیدنطربه عمل آمد.براساس این تجدیدنظر هرپنجاه هزارنفردارای یک نماینده شدندوکمیته ای به نام کمیته اجرایی مرکب ازپانزده نفرمانندهیأت وزیران انتخاب می شدکه درمقابل کمیته کنگره مسئول بود .

ادامه دارد