پیشینه سیاسی کرمانشاه
پيشينه سياسي كرمانشاه
5
حزب خران:اين
حزب در كرمانشاه توسط وابستگان به سفارت انگليس بنيان گذاري شد .
كلنكل قلي چرنماينده نظامي دولت انگليس در كرمانشاه اين حزب راتشكيل
داد. وي در مسافرت هايي كه به مناطق عشايري مي نمود ووابستگان به حزب
هم او را همراهي مي كردند مسابقه ي خرسواري را برگزار مي كرد و به
برندگان آن جوايزي مي داد . شركت كنندگان در مسابقه ي بيشتر از باب
تفنن در آن شركت مي نمودند.
تعدادي از پژوهشگران براين اعتقادند كه سران عشاير و رعايا در آن
شركت نداشته و ديد تمسخرو حقارت به آن داشتند.
درتاريخ تأسيس حزب خران دركرمانشاه اختلاف وجود دارد. براي تأسيس آن
سال هاي 34 و 32 ـ 1331 را ذكر نموده اند. شعار آن اين بود كه ما بار
مي بريم اما سواري نمي دهيم.
حزب دمكرات ايران
: اين حزب در سال 1325 از سوي قوام السلطنه نخست وزير وقت ايران
تشكيل شد. متعاقب آن شعبه حزب در كرمانشاه توسط منوچهر فرما فرمائيان
كه نمايندگي آن را برعهده داشت تأسيس گرديد و محل آن در خيابان سپه
بوده است. از ديگر سران اين حزب در كرمانشاه مي توان از آقاعزيز اعظم
زنگنه ، فرزانه وكيل دادگستري و پاليزي نام برد.
حزب دمكرات در سنندج ، سنقر ، كنگاور ، اسلام آباد غرب ، قصرشيرين
،كرند داراي شعباتي بوده است.
حزب پان ايرانيسم
: حزب پان ايرانيسم توسط تعدادي از افراد تحصيل كرده در سال هاي
26-1325 تشكيل شد كه از آن جمله مي توان از افرادي چون پزشكپور ،
داريوش فروهر ، دكتر محمدرضا عاملي تهران نام برد. اين حزب داراي دو
جناح بود . جناح وابسته به پزشكپور ، جناح وابسته به فروهر ، هردو
شاخه اين حزب در كرمانشاه فعاليت داشتند. نمايندگي جناح پزشكپور را
خداداده و نمايندگي جناح فروهر را مليون برعهده داشتند.
حزب ژ . ك
: اين حزب كه نام آن مخفف ( جمعيت زندگي كُرد) است در اوضاع احوال
شهريور 1320 دركرمانشاه ، كردستان ، پشتكوه فعاليت گسترده اي داشته
است . ميرزا عبدا... مدبر معروف به آقا بزرگ نمايندگي اين حزب را در
كرمانشاه ، كردستان و لرستان را برعهده داشت.
ميرزا ابراهيم خان نادري دبيري شاخه كرمانشاه ، لرستان را برعهده
داشت . حزب ژ . ك ، با عراق نيز ارتباط برقرار نموده بود. وي را در
سياست ، ادب ، تلاش و تكاپو قرين لاهوتي مي دانند. وي از اكراد فيلي
بوده وخانواده و بستگانش ساكن كرمانشاه بوده اند. وي در رشته حقوق از
اروپا فارغ التحصيل شده بود.
نادري در زمان حكومت خودمختار كردستان از جانب قاضي محمد به سمت
رياست كل فرهنگ كردستان ، با درجه ي سرهنگي منصوب گرديد زيرا
اكثراعضاء كابينه ي خودمختار كردستان داراي درجه نظامي بودند و
ابراهيم خان نادري از هر دو بعد داراي اطلاعات بود. وي پس از سقوط
حكومت خودمختار كردستان دستگير و به دو سال زندان محكوم شد. پس از
رهايي از زندان مدتي زندگي مخفي داشت و در سال 1329 از كشور خارج و
به سوريه رفت. در سوريه با درجه بالا رد نيروي هوايي سوريه مشغول به
كار بود تا اين كه در سانحه اي هوايي در سال 1335 كشته شد و در دمشق
به خاك سپرده شد.
حزب زحمتكشان ملت ايران
: اين حزب كه پس از اعراض بقايي از آن به نيروي سوم به رهبري خليل
ملكي معروف گشت در كرمانشاه با حضور تعدادي از اهل فكر و قلم و
فرهنگيان و دانش آموزان دبيرستان ها تشكيل گرديد . گردانندگان حزب به
جاي انديشيدن به ليدر حزب به دكتر مصدق و برنامه هاي او مي انديشيند
و طرفدار نهضت ملي شدن نفت بودند. با حزب توده سخت مخالفت مي كردند و
علاوه بر مبارزه فكري با آنان بهدرگيري و زد و خورد مي پرداختند. از
جمله فرهنگيان عضو اين حزب مي توان از استاد يدا... بهزاد نام برد.
حزب سومكا
: اين حزب كه نامش مخفف سوسياليست ملي كارگردان ايران بود در سال
1329 تشكيل گرديد. اين حزب دفتري در كوچه ي لكهاي كرمانشاه داشته است
ولي از سران آن در اين شهر اطلاعات خاصي در دست نيست. اين حزب به شدت
با توده اي ها مخالف بود و نام ديگر آن خانه ي سيا بود.
پيشينه ي سياسي كرمانشاه به طور مختصر در هفت قسمت مورد بررسي قرار
گرفت . بديهي است اين نوشتار حق پيشينه ي سياسي كرمانشاه را به طور
كامل ادا ننموده است. اطلاعاتي مختصر بوده و كساني كه تمايل به
داشتن اطلاعات بيشتر مي باشند مي توانند به خاطرات بزرگان وكتاب هايي
كه دراين زمينه انتشار يافته است مراجعه نمايند. از آنجايي كه گذشته
چراغ راه آينده مي باشد داشتن اطلاعات از سرگذشت استان خصوصاً در
جنبه ي سياسي مي تواند راهگشاي راه تمام افرادي باشد كه به تحقق
حاكميت ملي ، مردم سالاري و استقرار دمومكراسي در اين كشور مي
انديشند و در اين عرصه فعاليت دارند. نيل به اين هدف با موانع و
مشكلاتي مواجه است . راهي است دشوار ، پر فراز و نشيب اما شدني.